दिल्लीतील टिळक नगर भागात 21 वर्षीय मॉडेल मुस्कानची तिच्या घरात घुसून जिम ट्रेनर इम्रानने निर्घृण हत्या केली. या हाय-प्रोफाईल प्रकरणाचा छडा लावण्यासाठी दिल्ली पोलिसांनी सायबर सेलची मदत घेतली असून, घटनास्थळाचे सीसीटीव्ही फुटेज, डिजिटल चॅट्स आणि आरोपीचा मार्ग ट्रॅक करण्यासाठी ‘जिओ-लोकेशन मॅपिंग’ तंत्रज्ञानाचा वापर सुरू केला आहे. दरम्यान, मुंबईसह कुठेही घरी एकट्या राहणाऱ्या महिलांनी सुरक्षेसाठी कोणते डिजिटल उपाय केले पाहिजेत, याविषयी जाणून घेऊया.
दिल्लीतील 21 वर्षीय मॉडेल मुस्कानच्या हत्याकांडाने संपूर्ण देश हादरला आहे. घरात एकट्या असणाऱ्या महिलांच्या सुरक्षेचा प्रश्न या निमित्ताने पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला असून तंत्रज्ञानाचा वापर करून महिला स्वतःचे संरक्षण कसे करू शकतात, यावर आता चर्चा सुरू झाली आहे. या पार्श्वभूमीवर, महाराष्ट्रातील महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि संकटसमयी पोलिसांची तात्काळ मदत मिळवण्यासाठी आधुनिक ‘टेक्नॉलॉजी’ अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते.
स्मार्टफोन आणि डिजिटल गॅजेट्सचा योग्य वापर केल्यास अगदी ‘एक टॅप’ करताच पोलीस थेट मदतीसाठी दारात येऊ शकतात. महाराष्ट्रात महिलांच्या सुरक्षेसाठी उपलब्ध असलेले महत्त्वाचे डिजिटल उपाय पुढे जाणून घेऊया.
1. ‘112 इंडिया’ S.O.S ॲप
केंद्र आणि राज्य सरकारच्या Emergency Response Support System (ERSS) अंतर्गत हे अधिकृत ॲप काम करते. संकटसमयी या ॲपमधील S.O.S बटण दाबताच स्थानिक महाराष्ट्र पोलीस नियंत्रण कक्षाला तात्काळ अलर्ट जातो. यामुळे कंट्रोल रूमला पीडित महिलेचे अचूक GPS लोकेशन मिळते, ज्यामुळे पोलीस कमीत कमी वेळेत घटनास्थळी पोहोचू शकतात.
2. स्मार्टफोनमधील इन-बिल्ट S.O.S फीचर
महिलांना स्वतंत्र ॲप उघडण्याचीही गरज पडू नये, अशी सुरक्षा सिस्टीम प्रत्येक मोबाईलमध्ये असते. फोनचे ‘पॉवर बटण’ सलग 3 ते 5 वेळा दाबल्यास ‘इमर्जन्सी रेस्पॉन्स सिस्टीम’ ॲक्टिव्हेट होते. याद्वारे स्थानिक पोलीस (112 नंबर) आणि कुटुंबियांना आपत्कालीन कॉलसह थेट गुगल मॅप्सची लोकेशन लिंक सेंड केली जाते.
3. अत्याधुनिक स्मार्ट सुरक्षा गॅजेट्स
आजकाल बाजारात ‘स्मार्ट रिंग’ किंवा ‘सुरक्षा बँड्स’ उपलब्ध आहेत. हे गॅजेट्स ब्लूटूथद्वारे मोबाईलशी कनेक्टेड असतात. अचानक उद्भवलेल्या संकटप्रसंगी फोन खिशात किंवा बॅगेत असला, तरी या रिंगवरील छुपे बटण दाबून पोलिसांना आणि नातेवाईकांना पॅनिक अलर्ट पाठवता येतो.
4. AI-बेस्ड रूट ट्रॅकिंग
काही आधुनिक सेफ्टी ॲप्स Artificial Intelligence (AI) चा वापर करतात. जर एखादी महिला टॅक्सी किंवा ऑटोने प्रवास करत असेल आणि चालकाने ठरलेला रस्ता बदलून गाडी भलतीकडेच नेली, तर AI तंत्रज्ञान हा बदल ओळखून आपोआप कुटुंबियांना आणि सुरक्षा यंत्रणेला धोक्याचा अलर्ट पाठवते.
5. डिजिटल व्हिडिओ डोअरबेल आणि स्मार्ट Wi-Fi कॅमेरा
घरात एकट्या राहणाऱ्या महिलांसाठी ‘होम ऑटोमेशन’ तंत्रज्ञान अत्यंत फायदेशीर आहे. घराच्या मुख्य दरवाजावर ‘डिजिटल व्हिडिओ डोअरबेल’ बसवल्यास, दरवाजा न उघडता बाहेर कोण आले आहे हे मोबाईल स्क्रीनवर थेट दिसते. तसेच, टू-वे ऑडिओद्वारे अनोळखी व्यक्तीशी घरातूनच संवाद साधता येतो, ज्यामुळे सुरक्षितता वाढते.
6. सायबर सुरक्षेसाठी ‘1930’ राष्ट्रीय हेल्पलाइन
महिलांना डिजिटल माध्यमांवर किंवा सोशल मीडियावर ब्लॅकमेलिंग, मॉर्फिंग किंवा सायबर फसवणुकीचा त्रास झाल्यास, त्यांनी अजिबात घाबरून न जाता. महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नुकतेच आवाहन केल्यानुसार, सायबर गुन्ह्यांना आळा घालण्यासाठी पहिल्या ‘गोल्डन अवर’मध्ये तात्काळ ‘1930’ या राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाइन क्रमांकावर संपर्क साधावा किंवा National Cyber Crime Reporting Portal वर तक्रार नोंदवावी.
दिल्लीच्या दुर्दैवी घटनेतून धडा घेऊन महाराष्ट्रातील प्रत्येक महिलेने आपल्या मोबाईलमधील हे सुरक्षा फीचर्स ऑन ठेवणे आणि आधुनिक उपकरणांचा वापर करणे काळाची गरज बनली आहे.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी हे गेल्या नऊ वर्षांहून अधिक काळ मुख्य प्रवाहातील माध्यम क्षेत्रात सक्रिय असलेले एक व्यासंगी पत्रकार आहेत. सध्या ते ‘महाराष्ट्र टाईम्स’च्या ‘टेक आणि सायन्स’ विभागात कन्सल्टंट म्हणून आपली जबाबदारी सांभाळत आहेत. तंत्रज्ञान विश्वातील वेगाने बदलणारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चे प्रगत तंत्रज्ञान, नवनवीन गॅझेट्स, टेक ट्रेंड्स, स्मार्टफोन रिव्ह्यूज आणि सायन्स क्षेत्रातील क्लिष्ट वैज्ञानिक घडामोडी अतिशय सोप्या, सर्वसामान्यांना समजेल अशा रंजक भाषेत मांडण्यात त्यांचा विशेष हातखंडा आहे. डिजिटल मीडियातील अचूक SEO आणि Google Discover च्या बदलत्या अल्गोरिदमचा वापर करून लाखो वाचकांपर्यंत तांत्रिक माहिती पोहोचवण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा आहे.
छत्रपती संभाजीनगर येथील नामांकित ‘MGM’ संस्थेतून ‘एम.ए. पत्रकारिता आणि जनसंवाद’ ही मास्टर पदवी संपादन केल्यानंतर, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ‘आकाशवाणी’ या प्रतिष्ठित संस्थेतून केली. 2017 मध्ये त्यांनी ‘दैनिक सामना’ या अग्रगण्य मुखपत्रात प्रवेश करत वृत्तपत्र पत्रकारितेचा भक्कम पाया रचला. त्यानंतर मुंबईतील ABP माझा, TV9 मराठी, साम TV, पुढारी न्यूज चॅनेल आणि लोकशाही न्यूज या महाराष्ट्रातील आघाडीच्या वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली आहे. राजधानी दिल्ली येथे ‘News Nation Marathi’ साठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील वेगवेगळ्या न्यूज बुलेटिन्सचा दांडगा अनुभव त्यांच्या पाठीशी आहे.
प्रिंट, इलेक्ट्रॉनिक आणि डिजिटल मीडियाच्या सखोल अनुभवामुळे राजकारण, व्यापार-उद्योग, विज्ञान, तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल, सायबर सुरक्षा आणि लाइफस्टाईल क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या विषयांचे अचूक विश्लेषण करणे ही त्यांची प्रमुख ओळख आहे. पत्रकारितेच्या या व्यस्त प्रवासातून वेळ काढत, निसर्गाच्या सानिध्यात वेळ घालवणे हा त्यांचा छंद आहे.… आणखी वाचा
