श्रावण महिन्यात संपूर्ण निसर्ग हिरवागार नटलेला असताना नेमक्या हिरव्या पालेभाज्या खाण्यास मात्र सक्त मनाई केली जाते. हा केवळ एक धार्मिक नियम नसून यामागे आपल्या पूर्वजांनी लावलेले अत्यंत महत्त्वाचे आरोग्यशास्त्र दडलेले आहे. पावसाळ्यातील विशिष्ट हवामान आणि आपल्या शरीरातील बदलती पचनसंस्था लक्षात घेऊन हा वैज्ञानिक निर्णय घेण्यात आला आहे. चला तर मग याविषयीचे सायन्स जाणून घेऊया.
श्रावण महिना सुरू झाला की, निसर्गात सर्वत्र हिरवीगार चादर पसरलेली पाहायला मिळते. मात्र, याच काळात मेथी, पालक यांसारख्या हिरव्या पालेभाज्या खाण्यास सक्त मनाई केली जाते. हा केवळ एक धार्मिक नियम नसून, यामागे आपल्या पूर्वजांनी लावलेले अत्यंत महत्त्वाचे आरोग्यशास्त्र दडलेले आहे.
आधुनिक वैद्यकशास्त्र आणि जागतिक आरोग्य संघटनांच्या नियमांनुसारही पावसाळ्यात पालेभाज्या टाळणे कसे फायदेशीर आहे, यामागचे सायन्स पुढे वाचा.
सूक्ष्मजीव, इन्फेक्शनचा धोका
भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरणाच्या (FSSAI) अन्न सुरक्षा नियमांनुसार, पावसाळ्यातील दमट हवामान हे बॅक्टेरिया, बुरशी आणि कीटकांच्या प्रजननासाठी अत्यंत अनुकूल असते. पालेभाज्या जमिनीलगत उगवत असल्याने, पावसाच्या साचलेल्या दूषित पाण्याचा थेट संपर्क त्यांच्या पानांशी येतो. या पानांवर डोळ्यांना न दिसणारे ‘इ-कोलाय’ आणि ‘साल्मोनेला’ सारखे घातक जीवाणू चिकटलेले असतात, जे सामान्य पाण्यातून धुऊनही पूर्णपणे नष्ट होत नाहीत. यामुळे गॅस्ट्रो, टायफॉइड आणि पोटाचे गंभीर संसर्ग होतात. (REF.)
मंदावलेली पचनशक्ती
आयुर्वेद आणि आधुनिक वैद्यकशास्त्र दोन्हीही या नियमाचे समर्थन करतात. श्रावणात आकाश बहुतांश वेळा ढगाळ असते. सूर्यप्रकाश कमी मिळाल्यामुळे मानवी शरीरातील चयापचय क्रिया मंदावते, ज्याला आयुर्वेदात ‘जठराग्नी मंद होणे’ म्हणतात. पालेभाज्यांमध्ये सेल्युलोज आणि फायबरचे प्रमाण जास्त असते, जे पचायला जड असते. मंदावलेल्या पचनसंस्थेला हे जड फायबर पचवण्यासाठी जास्त ऊर्जा लागते, ज्यामुळे अपचन, गॅस आणि पोट फुगणे अशा समस्या उद्भवतात.
वात दोषाचा प्रकोप
आयुर्वेदाच्या ‘ऋतुचर्या’ नियमांनुसार, वर्षा ऋतूमध्ये (पावसाळ्यात) मानवी शरीरात नैसर्गिकरित्या ‘वात दोष’ वाढतो. पालेभाज्या निसर्गतः रूक्ष (कोरड्या) आणि वात वाढवणाऱ्या असतात. पावसाळ्यात त्यांचे अतिसेवन केल्याने शरीरातील वात आणखी वाढतो, ज्यामुळे सांधेदुखी आणि पोटाचे आजार बळावू शकतात.
Disclaimer: प्रस्तुत वृत्त केवळ उपलब्ध माहिती आणि सर्वसामान्य संदर्भांच्या आधारावर तयार करण्यात आले आहे. या वृत्तातील माहितीची अचूकता, पूर्णता किंवा विश्वासार्हतेबाबत ‘मटा’ (महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाईन) कोणताही दावा करत नाही किंवा त्याची पुष्टी करत नाही.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा
