श्रावणात बनवा दुधासारख्या शुभ्र पातोळ्या! पारंपरिक पद्धतीपेक्षा हटके, सोपी आणि खास रेसिपी – how to make patoli in traditional way step by step maharashtrian method

सारणासाठी
१ वाटी ताजे ओले खोबरे
½ वाटी गूळ
२ चमचे साजूक तूप
आवडीनुसार ड्रायफ्रूट
२ चमचे खसखस
खवा २ चमचे
ऐच्छिक: खव्याऐवजी २ चमचे मिल्क पावडर

उकडीसाठी
१ वाटी इंद्रायणी तांदळाचे पीठ
१ वाटी दूध
१ चमचा साजूक तूप
चिमूटभर मीठ
इतर
हळदीची पाने
पानांना लावण्यासाठी थोडे तूप

सर्वप्रथम कढई गॅसवर ठेवून त्यात २ चमचे साजूक तूप घाला. तूप गरम झाल्यावर त्यात आवडीनुसार बारीक चिरलेले काजू, बदाम, मनुका किंवा इतर ड्रायफ्रूट घालून मंद आचेवर छान परतून घ्या. ड्रायफ्रूटला हलकी सोनेरी रंगाची छटा आणि कुरकुरीतपणा आला की ते व्यवस्थित परतले आहेत असे समजा. यानंतर त्यात १ वाटी ताजे ओले खोबरे घाला. खोबरे तुपामध्ये काही वेळ चांगले परतून घ्या.

यामुळे खोबऱ्यातील अतिरिक्त ओलावा कमी होतो आणि सारणाला छान चव येते. खोबरे थोडे परतल्यानंतर त्यात ½ वाटी गूळ घाला. शक्य असल्यास बारीक किसलेला किंवा गुळाची पावडर वापरा, म्हणजे तो खोबऱ्यामध्ये पटकन मिसळतो. गूळ घातल्यानंतर मिश्रण सतत हलवत राहा, जेणेकरून ते कढईच्या तळाला लागणार नाही. सारणाला सुंदर गडद सोनेरी रंग आणि अधिक छान चव यावी यासाठी थोडासा गडद रंगाचा गूळ वापरला तर पातोळ्या अधिक आकर्षक दिसतात. गूळ वितळल्यानंतर खोबरे आणि गूळ एकजीव होऊ द्या.
आता या मिश्रणामध्ये २ चमचे खवा घाला. खवा उपलब्ध नसेल तर त्याऐवजी २ चमचे मिल्क पावडर वापरू शकता. हा पदार्थ ऐच्छिक असला तरी खवा घातल्यामुळे सारणाला मऊपणा, समृद्ध चव आणि छान टेक्सचर मिळते.

गूळ खोबऱ्यामध्ये व्यवस्थित मिसळल्यानंतर मिश्रण मध्यम आचेवर सतत हलवत परतत राहा. गूळ वितळल्यानंतर सारण थोडे सैलसर होईल, त्यामुळे ते लगेच गॅसवरून उतरवू नका. हळूहळू परतल्याने त्यातील अतिरिक्त ओलावा कमी होईल आणि सारणाला छान घट्टपणा येईल.आता त्यात २ चमचे खवा घाला आणि सर्व साहित्य एकजीव होईपर्यंत व्यवस्थित मिक्स करा.

खवा उपलब्ध नसेल तर त्याऐवजी २ चमचे मिल्क पावडर वापरू शकता. खवा किंवा मिल्क पावडर घातल्यामुळे सारणाला छान मऊपणा येतो आणि नारळ-गुळाच्या मिश्रणाला अधिक समृद्ध चव मिळते. यानंतर २ चमचे खसखस घाला. खसखस आधी हलकी भाजून घेतली तर तिचा सुगंध आणि चव आणखी खुलते. खसखस घातल्यानंतर पुन्हा एकदा सर्व मिश्रण व्यवस्थित एकत्र करून घ्या.

​

एका पातेल्यात १ वाटी दूध घ्या. त्यात १ चमचा साजूक तूप आणि चिमूटभर मीठ घालून दूध चांगले उकळू द्या.इथे महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे दूध आणि तांदळाचे पीठ समप्रमाणात घ्यायचे आहे.दूधाला उकळी आली की त्यात १ वाटी इंद्रायणी तांदळाचे पीठ घाला. हलकेसे पाणी शिंपडून मिश्रण एकत्र करा आणि झाकण ठेवून काही वेळ वाफ येऊ द्या.
इंद्रायणी तांदळाचे पीठ उपलब्ध नसेल तर आंबेमोहोर तांदळाचे पीठ वापरू शकता. मात्र मोदकासाठी वापरतात तसे योग्य तांदळाचे पीठ वापरणे महत्त्वाचे आहे.

उकड थोडी कोमट झाल्यावर ती परातीत काढा. हाताला थोडे थोडे पाणी लावत उकड चांगली मळून घ्या.उकड अगदी लोण्यासारखी मऊ, गुळगुळीत आणि चकचकीत झाली पाहिजे. हीच पातोळ्यांच्या चांगल्या पोताची गुरुकिल्ली आहे.

पारंपरिक पद्धतीने पातोळ्या हळदीच्या पानात बनवल्या जातात. हळदीच्या पानामुळे पातोळ्यांना एक सुंदर सुगंध आणि खास चव मिळते.हळदीची पाने उपलब्ध नसतील तर केळीच्या पानाचा वापर करू शकता.पानावर थोडे तूप लावून उकडीचा छोटा गोळा ठेवा आणि तो पातळ पसरवा.

पसरलेल्या उकडीवर तयार केलेले नारळ-गुळाचे सारण भरपूर प्रमाणात ठेवा. पातोळी दुमडून कडा व्यवस्थित बंद करा.तुम्हाला हा आकार देणे सोपे वाटत नसेल तर उकडीची अगदी पातळ पोळी लाटून त्यात सारण भरून ती दुमडू शकता. पारी जाड ठेवू नका, अन्यथा तांदळाच्या पिठाची चव जास्त जाणवेल.

तयार पातोळ्या स्टीमरमध्ये ठेवा आणि साधारण १० ते १५ मिनिटे वाफवून घ्या.मोदक ज्या पद्धतीने वाफवले जातात, त्याच पद्धतीने या पातोळ्यांनाही वाफ द्यायची आहे.वाफवल्यानंतर पातोळ्या शुभ्र, मऊसूत आणि सुगंधी दिसतील.पातोळ्या वाफवल्यानंतर त्यावर साजूक तूप घालून गरमागरम सर्व्ह करा. नारळ, गूळ, खवा आणि खसखशीचे गोडसर सारण आणि दुधात तयार झालेली मऊ उकड यांचा स्वाद अप्रतिम लागतो. ही पद्धत पारंपरिक पातोळ्यांपेक्षा थोडी वेगळी असली तरी नागपंचमीच्या नैवेद्यासाठी किंवा श्रावणातील सणांसाठी नक्कीच करून पाहण्यासारखी आहे.टिप : या लेखात केलेले दावे यूट्यूब व्हिडिओ आणि इंटरनेटवर आढळलेल्या माहितीवर आधारित आहेत. महाराष्ट्र टाइम्स त्यांच्या अचूकतेची किंवा सत्यतेची जबाबदारी घेत नाही.