पुढील महिन्यात अवघ्या 15 दिवसांच्या अंतराने सूर्यग्रहण आणि चंद्रग्रहण असा दुर्मिळ खगोलीय योग एकाच महिन्यात येत आहे, ज्याला विज्ञान भाषेत ‘इक्लिपष सीजन’ म्हणतात. हे दोन्ही खगोलीय चमत्कार जगातील विविध भागांतून दिसणार असले तरी, भारतातील खगोलप्रेमींमध्ये आणि नागरिकांमध्ये हे भारताच्या आकाशात दिसणार का, याबाबत मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे. चला तर मग जाणून घेऊया.
पुढील महिन्यात खगोलप्रेमींसाठी एक मोठी पर्वणी असणार आहे, कारण अवघ्या 15 दिवसांच्या अंतराने अंतराळात दोन मोठी ग्रहणे पाहायला मिळणार आहेत. यामध्ये एका सूर्यग्रहणाचा आणि एका चंद्रग्रहणाचा समावेश आहे. या दोन्ही ग्रहणांची अचूक तारीख, वेळ आणि ते भारतात दिसणार का, याचा सविस्तर आढावा खालीलप्रमाणे आहे:
खग्रास सूर्यग्रहण
- तारीख: बुधवार, 12 ऑगस्ट 2026
- भारतीय वेळेनुसार (IST) वेळ: हे सूर्यग्रहण भारतीय वेळेनुसार 12 ऑगस्ट रोजी रात्री 9:04 वाजता सुरू होईल आणि उत्तररात्री 1:28 वाजेपर्यंत (13 ऑगस्ट) चालेल. (REF.)
- भारतात दिसणार का? नाही, हे सूर्यग्रहण भारतातून दिसणार नाही. याचे मुख्य कारण म्हणजे या ग्रहणाची वेळ भारतीय वेळेनुसार रात्रीची आहे, जेव्हा भारतात सूर्य क्षितिजाच्या खाली गेलेला असेल. त्यामुळे भारतात याचे कोणतेही धार्मिक नियम किंवा ‘सुतक काळ’ लागू होणार नाही. (REF.)
- कुठे दिसणार? हे ग्रहण ग्रीनलँड, आइसलँड, स्पेन, पोर्तुगाल आणि अटलांटिक महासागराच्या भागात पूर्ण स्वरूपात (Totality) दिसणार आहे.
दुसरे ग्रहण: खंडग्रास चंद्रग्रहण
- तारीख: शुक्रवार, 28 ऑगस्ट 2026.
- भारतीय वेळेनुसार (IST) वेळ: हे चंद्रग्रहण भारतीय वेळेनुसार 28 ऑगस्ट रोजी सकाळी 6:54 वाजता सुरू होईल आणि दुपारी 12:32 वाजेपर्यंत चालेल.
- भारतात दिसणार का? नाही, हे चंद्रग्रहण देखील भारतात दिसणार नाही. हे ग्रहण भारतामध्ये दिवसाच्या वेळी होत असल्याने, चंद्र आपल्या क्षितिजाच्या खाली असेल आणि त्यामुळे ते उघड्या डोळ्यांनी पाहता येणार नाही.
- कुठे दिसणार? हे चंद्रग्रहण प्रामुख्याने अमेरिका (उत्तर आणि दक्षिण), युरोप, आफ्रिका आणि पश्चिम आशियातील काही भागांमध्ये दिसणार आहे. (REF.)
भारतातून ग्रहणे पाहण्याचा ‘टेक-पर्याय’
जरी ही दोन्ही ग्रहणे प्रत्यक्ष भारताच्या आकाशात दिसणार नसली, तरी आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे खगोलप्रेमींना ती पाहता येतील. NASA आणि युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) सारख्या मोठ्या अंतराळ संस्था आपल्या अधिकृत डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स आणि यूट्यूब चॅनेल्सवर याचे हाय-डेफिनिशन थेट प्रक्षेपण करणार आहेत. त्यामुळे भारतीय युजर्सना घरबसल्या मोबाईल किंवा लॅपटॉपवर या अद्भुत खगोलीय चमत्काराचा डिजिटल अनुभव घेता येईल.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा
