नातेसंबंध:गुन्हेगारीला कोणतेही लिंग नसते! जाणून घ्या, नात्यांमध्ये लपलेले भावनिक शोषण आणि लोभ कसा जीव घेतो

अलीकडेच दोन वेगवेगळ्या प्रकारच्या घटना आपल्यासमोर आल्या. एका प्रकरणात, एका तरुणीने आपल्या होणाऱ्या नवऱ्यासोबत प्रेम, विश्वास आणि वचनबद्धतेचा दिखावा करत त्याची हत्या केली. तर दुसरीकडे, एका नवविवाहितेच्या संशयास्पद मृत्यूने हुंडा, मानसिक छळ आणि विषारी कौटुंबिक संबंधांसारख्या गंभीर मुद्द्यांना पुन्हा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आणले. या घटनांना केवळ ‘पुरुष चुकीचे आहेत’ किंवा ‘महिला चुकीच्या आहेत’ या दृष्टिकोनातून पाहणे कदाचित सर्वात मोठी चूक ठरेल. गुन्हेगारीला कोणतेही लिंग नसते. धूर्त नियंत्रण, लोभ, भावनिक शोषण, इतरांना नियंत्रित करण्याची प्रवृत्ती आणि क्रूरता कोणत्याही व्यक्तीमध्ये असू शकते. म्हणून, आपल्याला व्यक्तीच्या लिंगावर नाही, तर तिच्या विचारसरणीवर, भावनिक अपरिपक्वतेवर आणि वर्तनावर चर्चा करावी लागेल. याबद्दल जेव्हा आम्ही कोमल करे जोशी, रिलेशनशिप आणि इमोशनल इंटेलिजन्स कोच यांच्याशी बोललो, तेव्हा त्यांनी ही कारणे सांगितली, तसेच नातेसंबंध कसे मजबूत ठेवता येतात यावरही चर्चा केली… ही आहेत नातेसंबंध तुटण्याची कारणे बहुतेक नातेसंबंध संवादाच्या अभावामुळे नाही, तर भावनिक बुद्धिमत्तेच्या अभावामुळे तुटतात. जेव्हा व्यक्ती आपल्या भावना समजून घेणे, व्यक्त करणे आणि नियंत्रित करणे शिकत नाही, तेव्हा गैरसमज, संताप, नियंत्रणाची भावना आणि अनेकदा विनाशकारी निर्णय जन्माला येतात. आपण मुलांना चांगले शिक्षण, यशस्वी व्यावसायिक जीवन आणि सामाजिक प्रतिष्ठा देऊ इच्छितो, पण त्यांना आपल्या भावना ओळखायला, नकार पचवायला, रागावर नियंत्रण ठेवायला, नात्यांमधील मतभेद सोडवायला आणि कठीण परिस्थितीत संतुलित निर्णय घ्यायला शिकवत नाही. भावनिक दबावाखाली होतात चुकीचे निर्णय अनेकदा तरुण सतत भावनिक दबाव, अपमान, अस्वीकृती किंवा कौटुंबिक तणावाला सामोरे जातात. अशा परिस्थितीत काही लोक चुकीचे पाऊल उचलतात, कारण त्यांना त्यांच्या कृतींच्या दीर्घकालीन परिणामांचा अंदाज नसतो. हे त्यांच्या वर्तनाचे समर्थन नाही, तर त्या मानसिक स्थितीला समजून घेण्याचा प्रयत्न आहे ज्यात व्यक्ती योग्य आणि अयोग्य यातील विवेक गमावून बसतो. कुटुंबाची भूमिकाही आहे महत्त्वाची अनेकदा जेव्हा मुलगा/मुलगी आपली अडचण आई-वडिलांशी शेअर करतो/करते, तेव्हा त्याला/तिला ‘सर्व काही ठीक होईल’, ‘जुळवून घ्या’ किंवा ‘वेळेनुसार सर्व काही बदलेल’ असा सल्ला दिला जातो. पण प्रत्येक समस्येचे समाधान हेच नसते. अनेकदा एखाद्या व्यक्तीला सल्ल्याची नाही, तर असे सुरक्षित वातावरण हवे असते जिथे त्याचे म्हणणे कोणत्याही पूर्वग्रहाशिवाय ऐकले जाईल. ऐकणे हा देखील एक प्रकारचा भावनिक आधार आहे, आणि अनेकदा हाच आधार कोणालाही तुटण्यापासून वाचवू शकतो. या समजुतीतून निर्माण होतात निरोगी नातेसंबंध या प्रकरणांकडे पाहून हे स्पष्ट होते की पैसा, पदवी आणि प्रतिष्ठा भावनिक परिपक्वतेची हमी देत नाहीत. त्याचबरोबर, अशा प्रकरणांमध्ये कोणत्याही एका लिंगाची बाजू घेण्याची नाही, तर निरोगी नातेसंबंध, भावनिक शिक्षण, सहानुभूती आणि खुल्या संवादाला प्रोत्साहन देण्याची गरज आहे. आपल्याला केवळ चांगले डॉक्टर, इंजिनियर आणि वकीलच नाही, तर भावनिकदृष्ट्या निरोगी माणसे देखील तयार करावी लागतील- कारण जेव्हा संवाद संपतो, संवेदनशीलता कमी होते आणि भावना अनियंत्रित होतात, तेव्हा केवळ नातेसंबंधच तुटत नाहीत, तर आयुष्येही तुटतात. मन मोकळे ठेवा आणि या संकेतांना ओळखा 1 सुरक्षिततेची काळजी… अनेकदा नात्यांमध्ये काही अशा घटना घडतात ज्यांना आपण ‘योगायोग’ किंवा ‘छोटी गोष्ट’ समजून टाळतो. पण जर तुमचा जोडीदार वारंवार तुम्हाला नुकसान पोहोचवण्याचा प्रयत्न करत असेल, तुमच्या सुरक्षिततेला हलके घेत असेल, असुरक्षित वाटायला लावत असेल किंवा त्याच्या/तिच्या वर्तनात सतत असामान्य बदल दिसत असतील, तर त्यांना दुर्लक्ष करू नका. असे संकेत अनेकदा धोक्याची घंटा असू शकतात, ज्यांना वेळेत ओळखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. 2 टाळणे योग्य नाही… जर नात्यात सतत अपमान, भीती, नियंत्रण, खोटे बोलणे किंवा मानसिक छळ जाणवत असेल, तर त्याला ‘वेळेनुसार सर्व काही ठीक होईल’ असे समजून टाळू नका. 3 गोष्ट मनात दडवून ठेवू नका… अनेकदा जेव्हा आपण एकटे संघर्ष करत असतो, तेव्हा आपल्या भावना आपल्या विचारांवर हावी होतात आणि आपण असे निर्णय घेतो ज्यांचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात. त्यामुळे, जेव्हाही आयुष्यात कोणतीही परिस्थिती खूप कठीण वाटू लागते, तेव्हा एखाद्या मित्र, कुटुंबातील सदस्य, सल्लागार किंवा प्रशिक्षकाशी बोला. 4 भावनांच्या आहारी जाऊन निर्णय घेऊ नका… राग, सूड, निराशा किंवा मन विचलित झालेल्या स्थितीत घेतलेला निर्णय अनेकदा आयुष्यभराची खंत बनू शकतो. आधी स्वतःला वेळ द्या आणि मग निर्णय घ्या. तुम्ही काय करू शकता? कुणी मदत मागितल्यास त्याला ऐका…. प्रत्येक समस्येचे उत्तर ‘जुळवून घ्या’ असे नसते. अनेकदा एखाद्याला सल्ला नाही, तर फक्त असा एक माणूस हवा असतो जो त्याला दोष न देता ऐकू शकेल. कठीण संवादांना टाळणे संकटाला आमंत्रण देऊ शकते. भावनिक बुद्धिमत्तेला महत्त्व द्या… आपल्या मुलांना फक्त यशस्वी होणेच नाही, तर आपल्या भावना समजून घेणे, आदरपूर्वक नातेसंबंध जपणे, मतभेद सोडवणे आणि कठीण परिस्थितीत योग्य निर्णय घेणे देखील शिकवा. हीच निरोगी समाजाची सर्वात मजबूत पाया आहे.



Source link