भारताने ओडिशातील चांदीपूर येथील एकात्मिक चाचणी केंद्रावरून (ITR) ‘अग्नी-4’ या मध्यम पल्ल्याच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राची (MRBM) घेतलेली यशस्वी चाचणी ही केवळ एक नियमित तांत्रिक प्रक्रिया नाही, तर बदलत्या जागतिक समीकरणांमध्ये भारताच्या वाढत्या लष्करी आणि सामरिक वर्चस्वाचा पुरावा आहे. (REF.)
स्ट्रॅटेजिक फोर्सेस कमांड (SFC) द्वारे घेण्यात आलेल्या या चाचणीने या अस्त्र यंत्रणेची संपूर्ण युद्धकालीन सज्जता (Operational Readiness) सिद्ध केली आहे.
प्रगत मार्गदर्श प्रणाली
Missile Threat (CSIS) च्या संदर्भानुसार, या क्षेपणास्त्रात ‘रिंग लेझर गायरोस्कोप’ आधारित इनर्शियल नॅव्हिगेशन सिस्टीम आणि मायक्रो नॅव्हिगेशन सिस्टीम (MINGS) चा वापर करण्यात आला आहे. यामुळे 4,000 किमी अंतरावरूनही हे क्षेपणास्त्र अवघ्या 100 मीटरपेक्षा कमी त्रुटीसह (CEP) शत्रूचा अचूक वेध घेऊ शकते. (REF.)
उष्णतारोधक कवच
वातावरणात पुन्हा प्रवेश करताना (Re-entry) निर्माण होणाऱ्या 3,000 ते 4,000 अंश सेल्सिअस एवढ्या प्रचंड तापमानाला तोंड देण्याची क्षमता याच्या कार्बन-कार्बन कंपोझिट उष्णतारोधक कवचात आहे. यामुळे आतील इलेक्ट्रॉनिक प्रणाली सुरक्षित राहून 50 अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी तापमानात अचूक काम करते.
मोबिलिटी
हे क्षेपणास्त्र 17,000 किलो वजनाचे आणि 20 मीटर लांबीचे आहे. हे रोड-मोबाईल किंवा रेल्वे-मोबाईल लाँचरवरून डागता येत असल्याने शत्रूला याचा माग काढणे अत्यंत कठीण जाते.
‘IISS’ च्या विश्लेषणानुसार, ‘अग्नी-4’ च्या चाचणीला ‘ट्रेनिंग लाँच’ म्हटले गेले आहे. याचा अर्थ हे क्षेपणास्त्र आता केवळ प्रयोगाच्या टप्प्यात नसून थेट लष्कराच्या ताफ्यात सक्रिय वापरासाठी सज्ज झाले आहे. (REF.)
घन इंधन तंत्रज्ञान
द्रव इंधनाच्या तुलनेत घन इंधनावर चालणारी क्षेपणास्त्रे दीर्घकाळ साठवून ठेवता येतात आणि कोणत्याही आणीबाणीच्या प्रसंगी अत्यंत कमी वेळात डागता येतात, ज्यामुळे भारताची ‘सेकंड स्ट्राईक’ (प्रतिहल्ला करण्याची) क्षमता अफाट वाढते.
आशियातील शक्ती संतुलन
‘द हिंदू’च्या मते, या चाचणीची वेळ आणि तिचा पल्ला अत्यंत महत्त्वाचा आहे. (REF.)
चीन आणि पाकिस्तानला इशारा: 4,000 किमीच्या पल्ल्यामुळे जर हे क्षेपणास्त्र भारताच्या ईशान्य भागातून डागले, तर ते संपूर्ण पाकिस्तानात आणि चीनच्या मुख्य भूमीवरील महत्त्वाच्या शहरांना आपल्या कक्षेत घेऊ शकते. चीनच्या वाढत्या कुरघोडींना आणि आधुनिक लाँग-रेंज क्षेपणास्त्र निर्मितीला हे भारताचे चोख प्रत्युत्तर मानले जाते.
मल्टिपल टार्गेटिंग सज्जता
‘टाइम्स ऑफ इंडिया’ च्या संदर्भानुसार, भारत सध्या आपल्या क्षेपणास्त्रांना MIRV (Multiple Independently Targetable Re-entry Vehicle) तंत्रज्ञानाने सज्ज करत आहे. एकाच क्षेपणास्त्रातून अनेक अणूबाँब वेगवेगळ्या लक्ष्यांवर टाकण्याचे हे तंत्रज्ञान ‘अग्नी’ मालिकेचा भाग बनत असल्याने शत्रूच्या क्षेपणास्त्र विरोधी संरक्षण प्रणालीला (Anti-Missile Shield) चकवा देणे भारताला सोपे होणार आहे. (REF.)
‘अग्नी-4’ ची ही यशस्वी चाचणी भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील स्वावलंबनाचे आणि वाढत्या आत्मविश्वासाचे प्रतीक आहे. भारत आपली सीमा सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि प्रादेशिक शांतता राखण्यासाठी आपली सामरिक अस्त्रे सातत्याने अद्ययावत ठेवत आहे. ही चाचणी म्हणजे शत्रूला केवळ इशारा नसून, आशिया खंडात भारताचे स्थान मजबूत करणारी एक सुरक्षा ढाल आहे.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा
