घरात लहान मुले असल्यास पालकांना डिजिटल सुरक्षेबाबत सातत्याने सतर्क राहावे लागते. सध्याच्या आधुनिक युगात घरातील गॅजेट्स आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तू मुलांसाठी अत्यंत धोकादायक ठरू शकतात. लहान मुलांच्या हाताला हे तांत्रिक साहित्य लागल्यास गंभीर दुर्घटना घडू शकते, त्यामुळे घरातील ‘स्मार्ट होम सेफ्टी’ पाळणे आणि उपकरणांचे तांत्रिक धोके समजून घेणे आज अत्यंत गरजेचे आहे.
घरात लहान मुले असतील तर पालकांना सतत सतर्क राहावे लागते. आजच्या डिजिटल युगात मुलांच्या हातात खेळण्यांऐवजी इलेक्ट्रॉनिक गॅजेट्स आणि इतर तांत्रिक वस्तू सहज पाहायला मिळतात. मात्र, घरातील अनेक आधुनिक गॅजेट्स आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तू मुलांसाठी अत्यंत धोकादायक ठरू शकतात.
लहान मुलांच्या हाताला हे तांत्रिक साहित्य लागल्यास गंभीर दुर्घटना घडू शकते, त्यामुळे घरातील ‘स्मार्ट होम सेफ्टी’ पाळणे आणि उपकरणांचे तांत्रिक धोके समजून घेणे आज अत्यंत गरजेचे आहे.
घरातील अशा 5 महत्त्वाच्या इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंवर बारीक लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे, ज्या मुलांसाठी टाईम बॉम्ब ठरू शकतात.
1. बटण बॅटऱ्या आणि रिमोट कंट्रोल
घरातील टीव्हीचे रिमोट, लहान मुलांची खेळणी, कारच्या चाव्या किंवा स्मार्ट घड्याळांमध्ये लहान, गोल ‘बटण सेल्स’ वापरले जातात. अनेकदा मुले खेळण्यांमधून हे सेल्स काढून तोंडात टाकतात. जर ही बॅटरी पोटात गेली, तर लाळेसोबत रासायनिक प्रक्रिया होऊन अवघ्या २ तासांत अंतर्गत अवयव गंभीररीत्या जळू शकतात, जो अतिशय जीवघेणा प्रकार आहे. त्यामुळे सेल बदलल्यानंतर जुने सेल तात्काळ नष्ट करावेत आणि रिमोटच्या बॅक कव्हरवर सेलोटेप लावावी.
2. स्मार्टफोन आणि त्यांचे लिक्विड स्क्रीन क्लीनर्स
स्मार्टफोनमधून निघणारे ‘ब्लू लाईट’ रेडिएशन मुलांच्या डोळ्यांसाठी घातक आहेच, शिवाय गॅजेट्स स्वच्छ करण्यासाठी वापरले जाणारे रासायनिक ‘स्क्रीन क्लीनर लिक्विड’ मुले तोंडात टाकू शकतात. तसेच, मोबाईल ओव्हरहीट झाल्यास होणाऱ्या तांत्रिक अपघातांचा धोका लक्षात घेता, चार्जिंगला लावलेला फोन मुलांपासून लांब ठेवावा. पालकांनी मुलांसमोर फोन चार्जिंगला लावणे टाळावे, कारण मुले पालकांचे अनुकरण करतात.
3. मॉस्किटो लिक्विड व्हेपोरायझर
घरात डास पळवण्यासाठी लावल्या जाणाऱ्या मशीनमधील रिफिल किंवा लिक्विडमध्ये अत्यंत तीव्र रसायने असतात. मुले अनेकदा हे मशीन सॉकेटमधून खेचून काढतात किंवा त्यातील लिक्विड अंगावर पाडून घेतात. हे रसायन पोटात गेल्यास थेट श्वसनसंस्थेवर आणि मज्जासंस्थेवर परिणाम होतो. ही मशिन्स नेहमी मुलांचा हात पोहोचणार नाही अशा उंचावरील सॉकेटमध्ये लावावीत.
4. उघड्या केबल्स आणि पॉवर बँक्स
घरात पसरलेल्या लॅपटॉप, मोबाईलच्या चार्जिंग केबल्स किंवा जमिनीजवळ असलेले वीज बोर्ड मुलांसाठी मोठे आकर्षण असतात. मुले अनेकदा चार्जिंग केबलचे टोक तोंडात टाकतात. केबल प्लगला जोडलेली असल्यास लाळेमुळे तात्काळ तीव्र विद्युत धक्का बसू शकतो. वापरात नसताना चार्जर सॉकेटमधून काढून ठेवणे हाच एकमेव तांत्रिक उपाय आहे.
5. कॉइन सेल्स आणि लहान मॅग्नेट्स
विविध गॅजेट्सच्या पार्टसमध्ये असणारे लहान चुंबक किंवा खेळण्यांचे छोटे सुटे भाग मुले गिळण्याची शक्यता जास्त असते. पोटात दोन किंवा अधिक चुंबक गेल्यास ते आतड्यांमध्ये एकमेकांकडे आकर्षित होतात आणि आतड्यांना गंभीर इजा पोहोचवू शकतात. पालकांनी घरात अशा सुट्या तांत्रिक वस्तू उघड्यावर पडणार नाहीत याची काळजी घ्यावी.
पालकांसाठी महत्त्वाचा सल्ला
घरातील वायरिंग आणि सॉकेट्स सुरक्षित ठेवण्यासाठी नेहमी ‘चाईल्ड-प्रूफ’ सॉकेट कव्हर्सचा वापर करावा. तसेच, इलेक्ट्रॉनिक्स वस्तू खरेदी करताना त्या सुरक्षित मानांकनांच्या (उदा. BIS Certified) आहेत की नाही, हे तपासूनच घ्याव्यात. डिजिटल युगात तंत्रज्ञानाचा वापर करताना मुलांची सुरक्षितता हीच पालकांची पहिली प्राथमिकता असायला हवी.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी हे गेल्या नऊ वर्षांहून अधिक काळ मुख्य प्रवाहातील माध्यम क्षेत्रात सक्रिय असलेले एक व्यासंगी पत्रकार आहेत. सध्या ते ‘महाराष्ट्र टाईम्स’च्या ‘टेक आणि सायन्स’ विभागात कन्सल्टंट म्हणून आपली जबाबदारी सांभाळत आहेत. तंत्रज्ञान विश्वातील वेगाने बदलणारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चे प्रगत तंत्रज्ञान, नवनवीन गॅझेट्स, टेक ट्रेंड्स, स्मार्टफोन रिव्ह्यूज आणि सायन्स क्षेत्रातील क्लिष्ट वैज्ञानिक घडामोडी अतिशय सोप्या, सर्वसामान्यांना समजेल अशा रंजक भाषेत मांडण्यात त्यांचा विशेष हातखंडा आहे. डिजिटल मीडियातील अचूक SEO आणि Google Discover च्या बदलत्या अल्गोरिदमचा वापर करून लाखो वाचकांपर्यंत तांत्रिक माहिती पोहोचवण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा आहे.
छत्रपती संभाजीनगर येथील नामांकित ‘MGM’ संस्थेतून ‘एम.ए. पत्रकारिता आणि जनसंवाद’ ही मास्टर पदवी संपादन केल्यानंतर, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ‘आकाशवाणी’ या प्रतिष्ठित संस्थेतून केली. 2017 मध्ये त्यांनी ‘दैनिक सामना’ या अग्रगण्य मुखपत्रात प्रवेश करत वृत्तपत्र पत्रकारितेचा भक्कम पाया रचला. त्यानंतर मुंबईतील ABP माझा, TV9 मराठी, साम TV, पुढारी न्यूज चॅनेल आणि लोकशाही न्यूज या महाराष्ट्रातील आघाडीच्या वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली आहे. राजधानी दिल्ली येथे ‘News Nation Marathi’ साठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील वेगवेगळ्या न्यूज बुलेटिन्सचा दांडगा अनुभव त्यांच्या पाठीशी आहे.
प्रिंट, इलेक्ट्रॉनिक आणि डिजिटल मीडियाच्या सखोल अनुभवामुळे राजकारण, व्यापार-उद्योग, विज्ञान, तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल, सायबर सुरक्षा आणि लाइफस्टाईल क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या विषयांचे अचूक विश्लेषण करणे ही त्यांची प्रमुख ओळख आहे. पत्रकारितेच्या या व्यस्त प्रवासातून वेळ काढत, निसर्गाच्या सानिध्यात वेळ घालवणे हा त्यांचा छंद आहे.… आणखी वाचा