शाहरुख खानच्या मन्नतमध्ये आला ८ फुटी साप; पावसाळ्यात तुमच्या घरी साप आल्यास सर्पमित्र वनिता बोराडेंनी सांगितले उपाय – rat snake at shahrukh khan residence in mumbai how to keep snakes away from your home

सर्पमित्र वनिता जगदेव बोराडे यांच्या मार्गदर्शनानुसार, घरात साप आढळल्यास सर्वात आधी घाबरून न जाता स्वतःला सुरक्षित अंतरावर ठेवणे महत्त्वाचे आहे. सापाला पकडण्याचा, मारण्याचा किंवा काठीने हुसकावण्याचा प्रयत्न करू नये. साप दिसलेल्या खोलीत लहान मुले किंवा पाळीव प्राणी असतील तर त्यांना तात्काळ दुसऱ्या सुरक्षित ठिकाणी हलवावे. साप कोणत्या दिशेने गेला हे लक्षात ठेवणे सर्पमित्राला त्याचा शोध घेण्यासाठी उपयोगी ठरू शकते.घरात साप शिरल्यास शक्य असल्यास सुरक्षित अंतरावरून त्याच्यावर लक्ष ठेवावे. मात्र, त्याच्या अगदी जवळ जाऊन फोटो किंवा व्हिडिओ काढण्याचा प्रयत्न करू नये. सापाला कोपऱ्यात कोंडण्याऐवजी त्याला मोकळी जागा देणे अधिक सुरक्षित ठरते.

सर्पमित्र वनिता जगदेव बोराडे यांच्या मार्गदर्शनानुसार, घरात साप आढळल्यास सर्वात आधी घाबरून न जाता स्वतःला सुरक्षित अंतरावर ठेवणे महत्त्वाचे आहे. सापाला पकडण्याचा, मारण्याचा किंवा काठीने हुसकावण्याचा प्रयत्न करू नये. साप दिसलेल्या खोलीत लहान मुले किंवा पाळीव प्राणी असतील तर त्यांना तात्काळ दुसऱ्या सुरक्षित ठिकाणी हलवावे. साप कोणत्या दिशेने गेला हे लक्षात ठेवणे सर्पमित्राला त्याचा शोध घेण्यासाठी उपयोगी ठरू शकते.घरात साप शिरल्यास शक्य असल्यास सुरक्षित अंतरावरून त्याच्यावर लक्ष ठेवावे. मात्र, त्याच्या अगदी जवळ जाऊन फोटो किंवा व्हिडिओ काढण्याचा प्रयत्न करू नये. सापाला कोपऱ्यात कोंडण्याऐवजी त्याला मोकळी जागा देणे अधिक सुरक्षित ठरते.

पावसाळ्यात साप घरांच्या परिसरात आढळण्याच्या घटना वाढताना दिसतात. मुसळधार पाऊस, पाणी साचणे आणि त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासात बदल होणे यामुळे साप सुरक्षित आणि कोरड्या जागेच्या शोधात मानवी वस्तीजवळ येऊ शकतात. घराभोवती झुडपे, लाकडाचा किंवा दगडांचा ढिगारा, कचरा तसेच उंदरांचा वावर असल्यास सापांना अशा ठिकाणी आसरा मिळू शकतो.विशेषतः जमिनीवरची घरे, बाग असलेले बंगले, गोडाऊन किंवा मोकळ्या जागेला लागून असलेली घरे याठिकाणी पावसाळ्यात अधिक काळजी घेणे आवश्यक असते. मात्र, घराजवळ साप दिसला म्हणजे तो हल्ला करणारच असे नाही. बहुतांश वेळा सापाला स्वतःचा बचाव करण्यासाठी सुरक्षित मार्ग हवा असतो.

साप दिसला की अनेकजण घाबरून त्याच्यावर दगड फेकतात किंवा काठीने मारण्याचा प्रयत्न करतात. ही कृती धोकादायक ठरू शकते. सापाला धोका जाणवल्यास तो स्वतःच्या बचावासाठी चावू शकतो.तसेच इंटरनेट किंवा सोशल मीडियावर सांगितले जाणारे विविध घरगुती उपाय करून सापाला बाहेर काढण्याचा प्रयत्न करणे टाळावे. कोणतेही रसायन, धूर किंवा ज्वलनशील पदार्थ वापरून सापाला हुसकावणे धोकादायक आहे. अशा उपायांमुळे साप अधिक अस्वस्थ होऊ शकतो आणि घरातील व्यक्तींनाही धोका निर्माण होऊ शकतो.

पावसाळ्यात घराभोवती स्वच्छता ठेवणे हा सापांचा वावर कमी करण्याचा महत्त्वाचा उपाय आहे. घराच्या परिसरातील गवत आणि अनावश्यक झुडपे वेळोवेळी काढावीत. लाकूड, विटा, दगड किंवा बांधकामाचे साहित्य दीर्घकाळ एका ठिकाणी साठवून ठेवू नये. घराच्या भिंतींना किंवा दरवाज्यांना मोठ्या फटी असतील तर त्या योग्य पद्धतीने बंद कराव्यात. खिडक्या आणि दरवाजांना शक्य असल्यास जाळी लावावी. घरात उंदरांचा त्रास असल्यास त्यावर योग्य उपाय करणेही महत्त्वाचे आहे, कारण उंदीर हे अनेक सापांचे भक्ष्य असतात.रात्री घराच्या बाहेरील परिसरात जाताना टॉर्चचा वापर करावा. विशेषतः पावसाळ्यात गवत, दगडांचे ढिगारे किंवा अंधाऱ्या जागेत हात घालणे टाळावे.

विशेष म्हणजे ही घटना नागपंचमीच्या दिवशी घडल्याने तिची चर्चा अधिक रंगली. नागपंचमीच्या निमित्ताने साप आणि नागांविषयी धार्मिक श्रद्धा मोठ्या प्रमाणात पाहायला मिळतात. मात्र, सणाच्या काळात सापांशी संबंधित अंधश्रद्धा किंवा धोकादायक प्रथा टाळणेही तितकेच आवश्यक आहे.साप हा पर्यावरणातील महत्त्वाचा घटक असून उंदीर आणि इतर प्राण्यांची संख्या नियंत्रित ठेवण्यात त्याची भूमिका असते. त्यामुळे साप दिसल्यास त्याला मारण्याऐवजी प्रशिक्षित सर्पमित्र किंवा संबंधित वन विभागाची मदत घेणे हा सुरक्षित आणि योग्य पर्याय आहे.

साप म्हटलं की अनेकांच्या मनात भीती निर्माण होते. मात्र, याच सापांना आपले मित्र मानून त्यांचे प्राण वाचवण्यासाठी गेली अनेक वर्षे काम करणाऱ्या वनिता जगदेव बोराडे यांनी महाराष्ट्रासह देशभरात वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. वन्यजीव संवर्धन, सर्पसंवर्धन आणि जनजागृतीच्या क्षेत्रातील त्यांच्या कार्याची दखल घेत भारत सरकारने त्यांना ‘नारी शक्ती पुरस्कार २०२०’ देऊन सन्मानित केले.