ग्लासगोमध्ये शुक्रवार भारतीय ज्युडोसाठी ऐतिहासिक दिवस ठरला. दक्षिण त्रिपुरातील बेलोनिया या छोट्या शहरातील सायकल मेकॅनिकची मुलगी अस्मिता डे आणि दिल्लीतील ककरोला परिसरातून आलेल्या कामगार कुटुंबातील हर्ष यांनी कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये सुवर्णपदक जिंकून देशाचे नाव उज्वल केले. एकाने सहा महिन्यांपूर्वी वडिलांना गमावण्याचे दुःख सहन करत इतिहास घडवला, तर दुसऱ्याने आर्थिक अडचणींमध्ये असे स्थान मिळवले, जिथे पोहोचण्याचे स्वप्न प्रत्येक खेळाडू पाहतो.
सर्वात आधी अस्मिताची कहाणी… 10 वर्षांच्या वयात टॅलेंट हंटमधून झाली सुरुवात अस्मिताच्या प्रतिभेची ओळख 2014 मध्ये त्रिपुरा क्रीडा विभागाच्या वार्षिक टॅलेंट हंट कार्यक्रमात झाली. तेव्हा ती चौथ्या इयत्तेत होती आणि तिचे वय सुमारे 10 वर्षे होते. यानंतर तिला त्रिपुरा स्पोर्ट्स स्कूलमध्ये प्रवेश मिळाला, जिथे तिने सुमारे पाच वर्षे प्रशिक्षण घेतले. 2019 मध्ये त्या भोपाळ येथील भारतीय क्रीडा प्राधिकरण (SAI) च्या नॅशनल सेंटर ऑफ एक्सलन्समध्ये पोहोचल्या, जिथून त्यांच्या कारकिर्दीला नवी दिशा मिळाली. 2022 मध्ये त्यांना उत्तर प्रदेश पोलिसात कॉन्स्टेबलची नोकरी मिळाली. तेव्हापासून त्या उत्तर प्रदेशकडून स्पर्धांमध्ये भाग घेत आहेत. वडिलांच्या निधनानंतरही खचल्या नाहीत
अस्मिताच्या यशामागे संघर्षाची मोठी कहाणी आहे. त्यांचे वडील सायकल मेकॅनिक होते आणि कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती अत्यंत सामान्य होती. सुमारे सहा महिन्यांपूर्वी ब्रेन स्ट्रोकने त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले. या धक्क्यातूनही त्यांनी स्वतःला सावरले. नोकरी मिळण्यापूर्वी स्पर्धेसाठी कर्ज त्रिपुरा क्रीडा विभागाचे अतिरिक्त संचालक आणि सुरुवातीचे प्रशिक्षक डॉ. मिहिर शील सांगतात की, आर्थिक अडचणींमुळे आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये भाग घेण्यासाठी त्यांच्यावर ४-५ लाख रुपयांपर्यंतचे कर्ज झाले होते. नंतर यूपी पोलिसात नोकरी मिळाल्यानंतर त्यांची आर्थिक स्थिती काही प्रमाणात सुधारली. प्रशिक्षक म्हणाले- योग्य सहकार्य मिळाल्यास इतिहास घडवता येईल डॉ. मिहिर शील म्हणतात, ‘अस्मिता हे याचे जिवंत उदाहरण आहे की जर प्रतिभेला योग्य वेळी संधी आणि सहकार्य मिळाले तर ती इतिहास घडवू शकते. सायकल मेकॅनिकच्या घरातून बाहेर पडून कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये सुवर्णपदक जिंकणे हे येणाऱ्या पिढीसाठी मोठी प्रेरणा आहे.’ 800 मीटर धावण्यापासून ज्युदोपर्यंतचा प्रवास अस्मिताने खेळाची सुरुवात 800 मीटर धावण्याने केली होती, परंतु त्रिपुरा स्पोर्ट्स स्कूलमधील प्रशिक्षकांच्या सल्ल्यानुसार तिने ज्युडो स्वीकारले. बेलोनियामध्ये बीना देबनाथ आणि नंतर त्रिपुरा स्पोर्ट्स स्कूलचे प्रशिक्षक माणिक लाल देब यांनी तिची प्रतिभा विकसित केली. राष्ट्रीय शालेय खेळ आणि खेलो इंडियामध्ये उत्कृष्ट कामगिरी केल्यानंतर तिला भोपाळ येथील साई सेंटरमध्ये प्रशिक्षणाची संधी मिळाली. ती भारतीय संघात स्थान मिळवणारी त्रिपुराची पहिली ज्युडो खेळाडू देखील बनली. ‘हे सुवर्णपदक वडील आणि प्रशिक्षकांना समर्पित’ महिलांच्या 48 किलो वजनी गटाच्या अंतिम फेरीत तिने कॅनडाच्या हायडी क्वाकला गोल्डन स्कोअरमध्ये हरवून इतिहास रचला. ती कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये ज्युडोमध्ये सुवर्णपदक जिंकणारी भारताची पहिली महिला खेळाडू ठरली. सुवर्णपदक जिंकल्यानंतर अस्मिता म्हणाली, “हे पदक माझ्यासाठी, माझ्या राज्यासाठी आणि माझ्या देशासाठी खूप खास आहे. मी हे माझ्या प्रशिक्षकांना आणि माझ्या वडिलांना समर्पित करते. वडिलांच्या निधनानंतर मला वाटले होते की सर्व काही संपले आहे, पण मी स्वतःला सावरले आणि पुढे गेले.’ आता हर्ष सिंहची कहाणी… चौथ्या इयत्तेपासून ज्युडोला सुरुवात केली दिल्लीतील ककरोला गावाजवळ राहणाऱ्या हर्षचा प्रवासही कमी संघर्षमय नव्हता. प्रशिक्षक हेमंत राठ यांनी सांगितले की, हर्षचे वडील रोजंदारीवर काम करतात आणि आई गृहिणी आहे. ते उत्तर प्रदेशचे रहिवासी आहेत. चौथ्या इयत्तेत हर्षने व्हिक्टरी ज्युडो क्लबमधून ज्युडोला सुरुवात केली. त्यानंतर सतत मेहनत करत तो राष्ट्रीय स्तरापर्यंत पोहोचला. सराव केल्यानंतर दूध पिण्यासाठीही पैसे नव्हते हर्षचे प्रशिक्षक हेमंत सांगतात, ‘अनेकदा असे व्हायचे की सरावानंतर घरी गेल्यावरही त्याला दूध मिळत नव्हते. तेव्हा आम्ही त्याला क्लबमध्येच दूध पाजत होतो. माझे सहकारी सत्यवान गहलोत मुलांसाठी दूध आणि अंड्यांचा खर्च स्वतः करत होते. हर्षने कधीही हार मानली नाही आणि तो सतत पुढे जात राहिला.’ स्कूल नॅशनलपासून कॉमनवेल्थपर्यंतचा प्रवास हर्षने स्कूल नॅशनल, सीबीएसई नॅशनल आणि राज्यस्तरीय स्पर्धांमध्ये अनेकदा सर्वोत्तम खेळाडूचा पुरस्कार जिंकला. सततच्या चांगल्या कामगिरीच्या जोरावर त्याने राष्ट्रीय संघात स्थान मिळवले. आज तो मिलिटरी पोलिसात सेवा देत आहे आणि कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये सुवर्णपदक जिंकून त्याने देशाचे नाव उज्ज्वल केले आहे. प्रशिक्षकांनी सांगितले- ऑलिम्पिकमध्येही पदक जिंकण्याची क्षमता प्रशिक्षक हेमंत यांचे मत आहे की हर्षचा प्रवास अजून खूप लांब आहे. ते म्हणतात, ‘आधी तो आमच्यासाठी पदक जिंकायचा, आता तो संपूर्ण देशासाठी सुवर्णपदक जिंकून आला आहे. मला पूर्ण विश्वास आहे की एक दिवस तो ऑलिम्पिकमध्येही भारतासाठी पदक जिंकेल. तो अत्यंत शिस्तबद्ध आणि मेहनती खेळाडू आहे.’
Source link
राष्ट्रकुलमध्ये भारताचे दोन ज्युडो स्टार:अस्मिता कर्ज घेऊन खेळली, हर्षकडे सराव केल्यानंतर दूध पिण्यासाठीही पैसे नव्हते
