नवी दिल्ली13 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
फिनटेक कंपनी फोनपेने आजपासून फीचर फोन वापरणाऱ्या युजर्ससाठी एक नवीन पेमेंट सेवा सुरू केली आहे. कंपनीने ‘फोनपे UPI 123पे’ हे फीचर लाँच केले आहे, ज्यामुळे इंटरनेट कनेक्शनशिवाय UPI व्यवहार करता येतील. तसेच, 12 भाषांमध्ये AI व्हॉइस असिस्टन्सची मदतही मिळेल.
यासोबतच, फीचर फोन वापरकर्त्यांसाठी ही डिजिटल पेमेंट सेवा सुरू करणारी फोनपे ही देशातील पहिली मोठी थर्ड-पार्टी ॲप्लिकेशन प्रोव्हायडर बनली आहे.
याचा फायदा देशात फीचर फोन वापरणाऱ्या 20 कोटींहून अधिक युजर्सना मिळेल. सध्या हे फीचर फक्त सरकारी ॲप भीम UPI मध्ये उपलब्ध आहे.
प्रश्न-उत्तरांच्या माध्यमातून समजून घेऊया की ही संपूर्ण सेवा कशी कार्य करते आणि सामान्य युजर्सना याचा काय फायदा होईल…
प्रश्न 1: फोनपेच्या या नवीन सेवेचा मुख्य उद्देश काय आहे आणि याचा किती लोकांना फायदा होईल?
उत्तर: या सेवेचा मुख्य उद्देश देशातील अशा भागांमध्ये डिजिटल पेमेंट पोहोचवणे आहे जिथे स्मार्टफोन किंवा इंटरनेटची पोहोच अजूनही कमी आहे. फोनपेनुसार, या लॉन्चिंगमुळे देशातील 20 कोटींहून अधिक फीचर फोन वापरकर्त्यांना थेट फायदा होईल. हे पाऊल आर्थिक समावेशन (Financial Inclusion) वाढवण्यासाठी आणि ग्रामीण व निमशहरी लोकसंख्येला डिजिटल पेमेंटच्या कक्षेत आणण्यासाठी उचलण्यात आले आहे.
प्रश्न 2: इंटरनेटशिवाय ही सेवा कशी कार्य करते, याची तांत्रिक खासियत काय आहे?
उत्तर: फोनपे यूपीआय 123पे (PhonePe UPI 123Pay) एका मजबूत एसएमएस (SMS) आधारित आर्किटेक्चरवर तयार केले आहे. हे कंपनीच्या स्वतःच्या प्रोप्रायटरी तंत्रज्ञान स्टॅकवर (Proprietary Technology Stack) कार्य करते. याची सर्वात मोठी खासियत ही आहे की ज्या दुर्गम किंवा ग्रामीण भागांमध्ये केवळ 2G नेटवर्क उपलब्ध आहे, तिथेही याच्या माध्यमातून कोणत्याही अडथळ्याशिवाय अत्यंत विश्वसनीयतेने व्यवहार पूर्ण होतो.
प्रश्न 3: ग्राहकांना ही सेवा कशी मिळेल, यासाठी वेगळे ॲप डाउनलोड करावे लागेल का?
उत्तर: नाही, यासाठी वेगळे काहीही डाउनलोड करावे लागणार नाही. PhonePe ने देशातील प्रमुख मोबाईल उत्पादक कंपन्या जसे की नोकिया (Nokia), एचएमडी (HMD), लावा इंटरनॅशनल (Lava) आणि आयटेल मोबाईल (Itel Mobile) यांच्यासोबत भागीदारी केली आहे. या कंपन्यांच्या नवीन फीचर फोन्समध्ये ही सेवा आधीपासूनच इन-बिल्ट (Pre-bundled) मिळेल. येत्या काही महिन्यांत कंपनी इतर हँडसेट उत्पादकांसोबतही अशीच भागीदारी करणार आहे.
प्रश्न 4: या सेवेद्वारे फीचर फोन वापरकर्ते कोणती कामे करू शकतील?
उत्तर: या प्लॅटफॉर्मच्या मदतीने वापरकर्ते अनेक प्रकारचे आर्थिक व्यवहार करू शकतात:
P2P ट्रान्सफर: मोबाईल नंबर किंवा यूपीआय आयडी (UPI ID) टाकून थेट दुसऱ्या व्यक्तीला पैसे पाठवू शकतात.
P2M ट्रान्सफर: दुकानदार किंवा व्यापाऱ्यांना त्यांच्या यूपीआय आयडीद्वारे थेट पैसे देऊ शकतात.
अकाउंट मॅनेजमेंट: याव्यतिरिक्त, वापरकर्ते त्यांचे बँक खाते व्यवस्थापित करू शकतात, खात्यातील शिल्लक तपासू शकतात आणि जुन्या व्यवहारांचा इतिहास देखील पाहू शकतात.
प्रश्न 5: साध्या कीपॅड फोनवरूनही दुकानदारांचा QR कोड स्कॅन करता येईल का?
उत्तर: होय, नक्कीच. ज्या फीचर फोन्समध्ये कॅमेरा सपोर्ट दिला आहे, त्यांचे वापरकर्ते या सेवेद्वारे दुकानांवर लावलेला कोणताही UPI QR (क्यूआर) कोड स्कॅन करून सहजपणे पीअर-टू-मर्चंट (P2M) पेमेंट करू शकतात.
प्रश्न 6: जे लोक पहिल्यांदा डिजिटल पेमेंटचा वापर करतील, त्यांच्या मदतीसाठी काय व्यवस्था आहे?
उत्तर: पहिल्यांदा डिजिटल पेमेंट वापरणाऱ्या युजर्सच्या सोयीसाठी PhonePe ने व्हॉइस-फर्स्ट, एआय-पॉवर्ड (AI) हेल्पलाइन सुरू केली आहे. हे काही सामान्य किंवा कंटाळवाणे आयव्हीआर (IVR) मेनू नाही, तर एक कस्टमाइज्ड व्हॉइस असिस्टंट आहे. हे एआय असिस्टंट इंग्रजी व्यतिरिक्त 12 भारतीय भाषांमध्ये बोलू शकते आणि युजर्सना स्टेप-बाय-स्टेप अकाउंट ॲक्टिव्हेट करण्यास व त्यांच्या मूलभूत प्रश्नांची उत्तरे देण्यास मदत करते.
प्रश्न 7: भविष्यात या सेवेत कोणती नवीन वैशिष्ट्ये जोडण्याची योजना आहे?
उत्तर: कंपनीने सांगितले आहे की, येत्या काळात याचे अपडेट्स जारी केले जातील. या भविष्यातील अपडेट्समध्ये अनेक नवीन क्षमता जोडल्या जातील, जसे की वीज-पाण्याच्या बिलांचे पेमेंट (Utility Bill Payments), मोबाईल रिचार्ज आणि यूपीआयवर रजिस्ट्रेशनसाठी [Aadhaar Redacted]-आधारित ऑनबोर्डिंगची सुविधा. ही सर्व वैशिष्ट्ये येत्या काही दिवसांत कीपॅड फोनवर लाईव्ह होतील.
प्रश्न 8: PhonePe चे सीईओ समीर निगम यांनी या नवीन पावलावर काय प्रतिक्रिया दिली आहे?
उत्तर: लॉन्चिंगबद्दल बोलताना PhonePe चे संस्थापक आणि सीईओ समीर निगम म्हणाले, “गेल्या दशकात UPI ने भारताच्या पेमेंट करण्याच्या पद्धतीत पूर्णपणे बदल केला आहे. आमच्यासाठी भारतासाठी काम करण्याचा खरा अर्थ असा आहे की, आम्ही लोकांना ते जिथे आहेत तिथे भेटू. फीचर फोनवर UPI आणल्याने डिजिटल पेमेंटचा फायदा देशाच्या प्रत्येक कोपऱ्यात पोहोचेल आणि यामुळे पुढील 30 कोटी वापरकर्त्यांना डिजिटल आर्थिक प्रणालीशी जोडण्यास मदत होईल.”
प्रश्न 9: स्मार्टफोन किंवा इंटरनेटशिवाय या सेवेवर नोंदणी कशी करावी?
उत्तर: फीचर फोनवर नोंदणी प्रक्रिया खूप सोपी आहे:
पायरी 1: तुमच्या फीचर फोनमध्ये आधीपासून इंस्टॉल केलेले ‘PhonePe’ ॲप उघडा.
पायरी 2: नियम आणि अटी (Terms & Conditions) काळजीपूर्वक वाचा आणि त्यांना ‘स्वीकारा’ (Accept) करा, ज्यामुळे स्वयंचलित डिव्हाइस नोंदणी पूर्ण होईल.
पायरी 3: दिलेल्या यादीतून तुमच्या बँकेची निवड करा.
पायरी 4: तुमच्या डेबिट कार्डचे (एटीएम कार्ड) शेवटचे 6 अंक आणि त्याची मुदतची अंतिम तारीख (एक्सपायरी डेट) टाका.
पायरी 5: तुमचा पसंतीचा यूपीआय पिन (UPI PIN) सेट करा. यानंतर तुमची यूपीआय आयडी सक्रिय होईल आणि तुम्ही लगेच व्यवहार सुरू करू शकाल.
प्रश्न 10: नोंदणीनंतर या ॲपवरून पेमेंट करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया काय आहे?
उत्तर: पेमेंट करण्यासाठी या पायऱ्या फॉलो कराव्या लागतील:
पायरी 1: फोनमध्ये PhonePe ॲप्लिकेशन उघडा आणि पेमेंटचा पर्याय निवडा (उदा. स्कॅन अँड पे, कॉन्टॅक्ट बुक किंवा यूपीआय आयडी).
पायरी 2: जर मोबाईल नंबर किंवा यूपीआय आयडीने पैसे पाठवायचे असतील, तर ते टाका. कॅमेरा असलेल्या फोनमध्ये ‘स्कॅन अँड पे’ चा पर्याय निवडून थेट क्यूआर कोड स्कॅन करा.
पायरी 3: समोर दिसणारे तपशील तपासा, जेवढे पैसे पाठवायचे आहेत ती रक्कम टाका आणि तुमचा यूपीआय पिन टाका.
स्टेप 4: ‘ओके’ बटण दाबून पुष्टी करा. पुढील स्क्रीनवर तुम्हाला पेमेंट यशस्वी झाल्याचा मेसेज दिसेल.
