म्हणजे एखाद्या मालमत्तेचा co-owner किंवा सह-मालक दुसऱ्याच्या संमती किंवा परवानगीशिवाय मालमत्ता विकू शकतो की नाही हे प्रामुख्याने मालकीचा प्रकार, त्या व्यक्तीचा हिस्सा आणि मालमत्तेची यापूर्वीच विभागणी झाली आहे की नाही, अशा गोष्टींवर अवलंबून असतो.
भारतातील सर्वात मोठा जमीनदार! 1233055 एकरांपैकी 1068 एकरवर अतिक्रमण; मुंबईत दोन फुटबॉल ग्राऊंडएवढ्या जागेवर चालवला बुलडोजर
कायद्यात याबाबत नेमकी काय तरतूद केली आहे?
मालमत्ता हस्तांतरण कायदा, 1882 च्या कलम 44 नुसार सह-मालक केवळ मालमत्तेमधील आपला स्वतःचा अविभक्त हिस्सा हस्तांतरित करू शकतो आणि इतर सह-मालकांचा हिस्सा हस्तांतरित करू शकत नाही. म्हणजे एखादे घर, फ्लॅट किंवा जमीन दोन किंवा अधिक व्यक्तींच्या संयुक्त मालकीची असेल तर, इतर सह-मालकांच्या संमतीशिवाय त्यापैकी एक सह-मालक संपूर्ण मालमत्ता विकू शकत नाही.
तसेच सह-मालक केवळ आपला हिस्सा विकू शकतो, इतर सह-मालकांचा नाही. उदाहरणार्थ तीन भावंडांना वारसाहक्काने संयुक्तपणे एखादे घर मिळाले असेल आणि प्रत्येकाचा त्यात एक-तृतीयांश हिस्सा असेल, तर त्यापैकी एक भावंडं आपला एक-तृतीयांश हिस्सा कायदेशीररीत्या थर्ड-पार्टीला विकू शकतो. मात्र, उर्वरित मालकांच्या संमतीशिवाय संपूर्ण घर विकू शकत नाहीत.
त्याचप्रमाणे कलम 44 अन्वये निवासी घरांवरही अतिरिक्त निर्बंध घातले गेले आहेत. मालमत्ता कौटुंबिक निवासस्थान म्हणून वापरली जात असेल आणि इतर सह-मालक कुटुंबातीलच सदस्य असतील, तर त्यातील अविभक्त हिस्सा एखाद्या बाहेरील व्यक्तीला विकण्याच्या कृतीला कायदेशीर आव्हान दिले जाऊ शकते.Delayed Possession: घराचा ताबा दिला म्हणजे ग्राहकांचे अधिकार संपले का? बिल्डर लॉबीला सुप्रीम कोर्टाने सुनावलं! नक्की काय घडलं
2024 मधील सर्वोच्च न्यायालयाचा निकाल
एस. के. गुलाम लालचंद विरुद्ध नंदू लाल शॉ (दिवाणी अपील क्रमांक 4177/2024; 10 सप्टेंबर 2024 रोजी निकाल) या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने या प्रकरणातील भूमिका स्पष्ट केलेली. अविभक्त मालमत्तेचा सह-मालक वाटणी द्वारे आपला हिस्सा औपचारिकपणे निश्चित करून घेतल्याशिवाय संपूर्ण मालमत्तेचे हस्तांतरण करू शकत नाही, असा न्यायमूर्ती सुधांशू धुलिया आणि न्यायमूर्ती पंकज मिथल यांच्या खंडपीठाने निर्णय दिलेला.
या प्रकरणात हावडा येथील संयुक्त मालकीच्या मालमत्तेच्या बाबतीत एका कायदेशीर वारसाने इतर वारसांच्या संमतीशिवाय आणि मालमत्तेची विभागणी न करता संपूर्ण मालमत्ता थर्ड-पार्टीला विकली होती. पुढे न्यायालयाने हा व्यवहार त्याच्या कायदेशीर अधिकारांच्या कक्षेबाहेर असल्याचा निकाल दिलेला.8th Pay Commission Salary Hike: पगारवाढीच्या नावाखाली अपेक्षांवर पाणी फिरेल; किमान ₹69000 वेतन स्वप्नच, कोट्यवधी कर्मचाऱ्यांना सरकार देणार झटका?
अविभाजित मालमत्ता कोणती?
अनेक कौटुंबिक मालमत्तांच्या मालकीचे प्रत्यक्ष विभाजन झालेले नसते, त्याला undivided share असे म्हणतात. यामध्ये प्रत्येक सह-मालकांचा संपूर्ण मालमत्तेवर कायदेशीर अधिकार असतो, पण जोपर्यंत अधिकृतपणे मालमत्तेची विभागणी होत नाही, तोपर्यंत कोणताही विशिष्ट मजला, खोली किंवा भाग कोणत्याही एका व्यक्तीच्या खास मालकीचा मानला जात नाही.
अशा परिस्थितीत, कोणत्याही अविभक्त हिस्सा खरेदी करणाऱ्या व्यक्तीला मालमत्तेच्या कोणत्याही विशिष्ट भागाचा आपोआप प्रत्यक्ष ताबा मिळत नाही. यामुळे असे व्यवहार कायदेशीरदृष्ट्या गुंतागुंतीचे आणि आर्थिकदृष्ट्या जोखमीचे ठरतात.
लेखकाबद्दलप्रियांका वर्तकप्रियांका वसंत वर्तक या 2023 पासून महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाईनमध्ये डिजिटल कन्टेन्ट प्रोड्युसर पदावर काम करत आहेत. 2015 पासून डिजिटल मीडियामध्ये विविध वेबपोर्टलसाठी काम केले असून क्रीडा आणि बिझनेस यासारख्या विषयांवरील बातम्यांचं लेखन आणि कव्हरेज करायचा दहा वर्षाचा अनुभव आहे.
मुंबई विद्यापीठातून बीएमएम आणि मग मास्टर्सच शिक्षण घेतल्यावर त्यांनी एनडीटीव्हीमध्ये या अग्रगण्य वृत्तवाहिनीमध्ये इंटर्नशीप केली. मग एनबीटी या वृत्तपत्रात शिक्षण आणि मनोरंजन डेस्कवर काम केले. इथे काम करताना त्यांनी शिक्षण व मनोरंजनाशी संबंधित मुलाखती घेतल्या. त्यानंतर 2016 मध्ये फ्री प्रेस जर्नल या इंग्रजी वृत्तपत्रातील ऑनलाईन डिपार्टमेंटमध्ये तीन वर्ष केले जिथे त्यांनी मनोरंजन आणि क्रीडा क्षेत्रातील घडामोडींचे कव्हरेज सुरु करून तीन वर्षाचा अनुभव घेतला.
पत्रकारिता क्षेत्रात 15 वर्षांचा अनुभव
2019 मध्ये लेट्सली या मराठी वेबसाईटसाठी क्रीडा क्षेत्रात न्यूज रायटर म्हणून काम केले. मे 2023 मध्ये महाराष्ट्र टाइम्समध्ये सर्वप्रथम कन्सल्टंट म्हणून तीन महिन्यांचा अनुभव घेतला. या दरम्यान बिझनेस आणि क्रीडा क्षेत्रातील घडामोडी जसे की आयपीएल आणि वेगवेगळ्या क्रीडा मालिका तसेच बिझनेसमध्ये वेतन आयोगासह आंतरराष्ट्रीय घडामोडी कव्हर केल्या.
2023 मध्ये फुल-टाइम्स बिझनेस कव्हरेज सुरु केले. व्यापार कार्यक्षेत्रातील बातमी आणि विश्लेषण लेखांना प्राधान्य दिलं. आंतराष्ट्रीय तसेच राष्ट्रीय शेअर मार्केट, रिअल इस्टेट आणि व्यापार उद्योगाशी संबंधित घडामोडी आदी विषयांवर लेख मालिका लिहिले. केंद्रीय अर्थसंकल्प, अमेरिकेसोबत ट्रेड डील आणि त्यांचा जनसामान्यांसोबत भारतीय अर्थव्यवस्थेवर होणार परिणाम यांचे विश्लेषण केले.
शैक्षणिक पात्रता
प्रियांका वर्तक यांनी 2014 मध्ये विद्याविहार येथील एस.के. सोमैया महाविद्यालयातून मीडिया व जर्नालिसममधून पदवी आणि पदव्युत्तर शिक्षण घेतले. महाविद्यालयीन काळात बॅडमिंटन आणि क्रिकेट यासारख्या खेळात भाग घेऊन पारितोषिके जिंकली. खेळ, चित्रपट, संगीत, पर्यटन यामध्ये प्रियांका यांना रुची आहे.… आणखी वाचा
