Vikram 1 rocket launch: भारताने अंतराळ क्षेत्रात नवा इतिहास रचला असून देशातील पहिले खाजगी ऑर्बिटल रॉकेट ‘Vikram-1’ श्रीहरिकोटा येथून यशस्वीरित्या लाँच झाले आहे. हैदराबादच्या एका खाजगी अंतराळ कंपनीने विकसित केलेल्या या 7 मजली उंच रॉकेटमध्ये अत्याधुनिक 3D-printed इंजिन वापरण्यात आले आहे. या मोहिमेच्या यशामुळे भारताने जागतिक खाजगी स्पेस मार्केटमध्ये एक मोठी झेप घेतली आहे.
भारताच्या अंतराळ संशोधन क्षेत्रात आज एक सुवर्णक्षण अवतरला आहे. आघाडीची खाजगी अंतराळ संस्था ‘स्कायरूट एयरोस्पेस’ (Skyroot Aerospace) या कंपनीने विकसित केलेले देशातील पहिले खाजगी ऑर्बिटल-क्लास रॉकेट ‘Vikram-1’ आज आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रावरून दुपारी 12:05 वाजता यशस्वीरित्या झेपावले आहे.
या मोहिमेला ‘मिशन आगमन’ (Mission Aagaman) असे नाव देण्यात आले असून, या ऐतिहासिक लाँचिंगमुळे जागतिक कमर्शियल स्पेस मार्केटमध्ये भारताचा दबदबा आणखी वाढला आहे.
पंतप्रधान मोदींकडून ऐतिहासिक कामगिरीचे कौतुक
रॉकेट लाँचिंगच्या या ऐतिहासिक टप्प्याबद्दल पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी वैज्ञानिक आणि संबंधित खाजगी कंपनीचे विशेष कौतुक केले आहे. हा क्षण भारताच्या अंतराळ प्रवासातील एक “नवीन ऐतिहासिक सीमा” असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे. विशेष म्हणजे, या रॉकेटच्या माध्यमातून पंतप्रधान मोदींचा हस्तलिखित “वंदे मातरम” संदेश असलेली एक विशेष पत्रिका देखील अंतराळातील कक्षेत पाठवण्यात आली आहे.
‘Vikram-1’ चे तांत्रिक वैशिष्ट्य काय आहे?
- अद्ययावत तंत्रज्ञान: हे रॉकेट पूर्णपणे कार्बन कंपोझिट रचनेने बनवलेले असून यामध्ये अत्याधुनिक 3D-printed इंजिन वापरण्यात आले आहे, ज्यामुळे ते वजनाने हलके आणि अत्यंत मजबूत बनले आहे.
- 4-स्टेज रॉकेट: हा एक 7 मजली उंच आणि 4 टप्प्यांचा (Four-Stage) रॉकेट आहे, ज्याचे पहिले 3 टप्पे घन इंधनावर (Solid Propulsion) आणि शेवटचा टप्पा द्रव इंधनावर (Liquid Engine) काम करतो.
- पेलोड क्षमता: हे रॉकेट सुमारे 300 ते 350 किलो वजनाचे उपग्रह पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेत (Low Earth Orbit – 450 किमी) स्थापित करू शकते.
- ऑन-डिमांड सेवा: हे रॉकेट अवघ्या 24 तासांत कोणत्याही प्राधिकृत लाँच साईटवरून लाँच करण्यासाठी सज्ज केले जाऊ शकते. कमी खर्चात उपग्रह सोडण्यासाठी हा एक सर्वोत्तम पर्याय आहे.
अंतराळात काय घेऊन गेले रॉकेट?
‘मिशन आगमन’ अंतर्गत हे रॉकेट अनेक व्यावसायिक आणि तांत्रिक पेलोड्स घेऊन गेले आहे. यामध्ये प्रामुख्याने उपग्रह तंत्रज्ञान चाचणीची आधुनिक उपकरणे आहेत. याव्यतिरिक्त, अंतराळात एक लॅब-ग्रोन “डायमंड लोटस” (सोने आणि हिऱ्याची कलाकृती) आणि जगभरातील हजारो लोकांच्या स्वाक्षऱ्या व संदेश नेण्यात आले आहेत. या रॉकेटच्या निर्मितीमध्ये अहोरात्र योगदान देणाऱ्या सर्व इंजिनिअर्स आणि तंत्रज्ञांचा आदर करण्यासाठी रॉकेटच्या भागांवर त्यांच्या स्वाक्षऱ्या देखील कोरण्यात आल्या होत्या.
खाजगी अंतराळ क्षेत्रात मोठी क्रांती
भारताने अंतराळ क्षेत्र खाजगी कंपन्यांसाठी खुले केल्यानंतर स्थापन झालेल्या शेकडो स्टार्टअप्सपैकी स्कायरूट एयरोस्पेस ही पहिली ‘युनिकॉर्न’ कंपनी ठरली आहे. यापूर्वी त्यांनी ‘Vikram-S’ या सबऑर्बिटल रॉकेटचे यशस्वी प्रक्षेपण केले होते. आता थेट उपग्रह कक्षेत पोहोचवणाऱ्या ‘Vikram-1’ च्या यशामुळे भारताने अमेरिका आणि चीन सारख्या बलाढ्य देशांच्या खाजगी अंतराळ क्लबमध्ये अधिकृत प्रवेश केला आहे. यामुळे इस्रोचा (ISRO) लहान उपग्रह सोडण्याचा ताण कमी होणार असून जागतिक व्यावसायिक अंतराळ बाजारात भारताचा वाटा मोठ्या प्रमाणावर वाढणार आहे.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा
