12 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
आजच्या प्रमुख चालू घडामोडी, ज्या सरकारी नोकऱ्यांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या आहेत-
आंतरराष्ट्रीय (INTERNATIONAL)
1. भारतीय वंशाचे अनिल मेनन आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर जाणार
- 14 जुलै रोजी भारतीय वंशाचे अमेरिकन अंतराळवीर अनिल मेनन NASA च्या पुढील मोहिमेवर आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (ISS) वर जातील.
- अनिल यांच्यासोबत रशियाच्या अंतराळवीर अन्ना किकिना आणि प्योत्र दुब्रोव देखील असतील.
- ही मोहीम NASA आणि SpaceX च्या संयुक्त व्यावसायिक क्रू कार्यक्रमाचा भाग आहे.
- हे SpaceX द्वारे फॅल्कन 9 आणि क्रू ड्रॅगन रॉकेटने प्रक्षेपित केले जाईल.
- अनिल भारतीय वंशाचे अमेरिकन फिजिशियन आणि अंतराळवीर आहेत.
- अनिल 2018 मध्ये पहिल्यांदा SpaceX शी जोडले गेले आणि कंपनीच्या पहिल्या मानवी उड्डाणात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
- 2021 मध्ये अनिल NASA च्या अंतराळवीर प्रशिक्षण कार्यक्रमाचा भाग होते. यासोबतच ते हिमालयन रेस्क्यू असोसिएशनचे देखील सदस्य होते.
- अनिल अंतराळवीर बनण्यापूर्वी SpaceX मध्ये फ्लाइट सर्जन म्हणून काम केले आहे.
- अनिल दीर्घकाळ अंतराळात राहून मानवी शरीरावर होणाऱ्या परिणामांवर संशोधन करतील.
- ISS च्या या मानवी मोहिमेत आरोग्य, जीवशास्त्र, पृथ्वी निरीक्षण आणि नवीन अंतराळ तंत्रज्ञानाशी संबंधित प्रयोग केले जातील.
अनिल भारतीय वंशाचे अमेरिकन फिजिशियन आणि अंतराळवीर आहेत.
राष्ट्रीय (NATIONAL)
2. आयएनएस महेंद्रगिरी नौदलात समाविष्ट होईल
- 11 जुलै रोजी भारतीय नौदल विशाखापट्टणम येथे प्रोजेक्ट 17A स्टील्थ फ्रिगेट ‘आयएनएस महेंद्रगिरी (F38)’ ला अधिकृतपणे नौदलाच्या ताफ्यात सामील करेल.
- भारतीय नौदलाच्या वॉरशिप डिझाइन ब्युरोने आयएनएस महेंद्रगिरीची रचना केली आहे.
- आयएनएस महेंद्रगिरी मुंबईतील माझगाव डॉक शिपबिल्डर्स लिमिटेडने तयार केले आहे.
- या जहाजाचे नाव पूर्व घाटातील महेंद्रगिरी पर्वतरांगेच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे.
- हे फ्रिगेट आधुनिक ‘कंबाइंड डिझेल किंवा गॅस’ (CODOG) प्रोपल्शन सिस्टीमवर चालते.
- प्रोपल्शन सिस्टीममुळे फ्रिगेट केवळ वेगवान गतीने धावत नाही, तर दीर्घकाळ सागरी मोहिमांमध्ये टिकून राहण्याची क्षमताही वाढते.
- 75 टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी सुटे भाग आणि तंत्रज्ञानाने बनवलेले ‘महेंद्रगिरी’, सरकारच्या ‘आत्मनिर्भर भारत’ उपक्रमाचे एक उत्तम उदाहरण आहे.
- आयएनएस महेंद्रगिरी प्रगत स्टील्थ (कमी रडार ओळख) तंत्रज्ञानाने सुसज्ज आहे.
- आयएनएस महेंद्रगिरी ब्रह्मोस सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र आणि बराक-8 हवाई संरक्षण क्षेपणास्त्र प्रणालीने सुसज्ज आहे.
- आयएनएस महेंद्रगिरी पाणबुडीविरोधी म्हणजेच, अँटी-सबमरीन वॉरफेअर प्रणाली, हवाई संरक्षण आणि पृष्ठभागावरील युद्ध मोहिमांमध्ये सक्षम आहे.
- आयएनएस महेंद्रगिरी अत्याधुनिक रडार, सेन्सर्स, इलेक्ट्रॉनिक वॉर सिस्टीम आणि उच्च-स्तरीय ऑटोमेशनने सुसज्ज आहे.
- प्रोजेक्ट 17A मधील सर्व जहाजांचे बांधकाम मझगाव डॉक शिपबिल्डर्स लिमिटेड आणि गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनियर्सद्वारे केले जात आहे.
- INS महेंद्रगिरीचा नौदलात समावेश झाल्याने भारताची ‘आत्मनिर्भर भारत’ आणि स्वदेशी संरक्षण उत्पादन क्षमता आणखी मजबूत होते.
- INS महेंद्रगिरीमध्ये पृष्ठभागावरून पृष्ठभागावर आणि पृष्ठभागावरून हवेत मारा करणारी आधुनिक क्षेपणास्त्र प्रणाली समाविष्ट आहे.
- अत्याधुनिक इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर सूट आणि पाणबुडीविरोधी वॉरफेअर प्रणाली केवळ युद्ध लढण्यासाठीच नाही, तर अनेक मोहिमांमध्येही भाग घेऊ शकते.
- हे हवा, पृष्ठभाग आणि पाण्याखाली – या तिन्ही आघाड्यांवर काम करू शकते.
- हे सागरी सुरक्षा, पॉवर प्रोजेक्शन, मानवी मदत आणि आपत्कालीन मदत तसेच शोध आणि बचाव मोहिमांमध्ये देखील काम करू शकते.
- प्रोजेक्ट 17A हा भारतीय नौदलाचा पुढील पिढीचे स्टेल्थ फ्रिगेट विकसित करण्याचा कार्यक्रम आहे.
- प्रोजेक्ट 17A मधील चार – नीलगिरी, उदयगिरी, तारागिरी, महेंद्रगिरी – मझगाव डॉक शिपबिल्डर्स लिमिटेड (MDL) ने बांधले आहेत.
- तर तीन – हिमगिरी, दूनागिरी, विंध्यगिरी – गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनियर्स लिमिटेड (GRSE) बांधत आहे.
महेंद्रगिरी प्रकल्प 17A हा भारतीय नौदलाचा पुढील पिढीचे स्टेल्थ फ्रिगेट विकसित करण्याचा कार्यक्रम आहे.
क्रीडा (SPORTS) 3. ऑस्ट्रेलियाची बिग बॅश लीग भारतात होणार
- 10 जुलै रोजी ऑस्ट्रेलियाच्या प्रतिष्ठित बिग बॅश लीग (BBL) 2026–27 चा पहिला सामना भारताच्या चेन्नईमध्ये खेळवला जाईल अशी घोषणा करण्यात आली.
- BBL च्या इतिहासात पहिल्यांदाच लीगचा कोणताही अधिकृत सामना ऑस्ट्रेलियाबाहेर आयोजित केला जाईल.
- भारत एखाद्या परदेशी क्रिकेट लीगच्या सामन्याचे आयोजन करण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.
- हा सामना 12 डिसेंबर 2026 रोजी एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई) येथे होईल.
- या लीगचा पहिला सामना मेलबर्न रेनेगेड्स आणि पर्थ स्कॉर्चर्स यांच्यात होईल.
- BBL च्या इतिहासातील हा पहिला सामना आहे जो ऑस्ट्रेलियाबाहेर खेळवला जाईल.
- भारत आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील क्रीडा सहकार्य रोडमॅपला प्रोत्साहन देण्यासाठी हा उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे.
- याचा उद्देश भारतात BBL ची लोकप्रियता वाढवणे, क्रिकेट सहकार्य मजबूत करणे आणि लीगची पोहोच वाढवणे हा आहे.
- ऑस्ट्रेलियाच्या बिग बॅश लीग (BBL) चा 2026-27 हंगामाचा सलामीचा सामना चेन्नईमध्ये होईल.
- ऑस्ट्रेलियाची बिग बॅश लीग ही T20 क्रिकेट लीग आहे, यात दोन स्पर्धा असतात.
- एक स्पर्धा पुरुषांची केएफसी (KFC) बिग बॅश लीग आणि दुसरी महिलांची वेबर (Weber) विमेन्स बिग बॅश लीग यात असते.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शुक्रवारी ऑस्ट्रेलिया दौऱ्याच्या तिसऱ्या दिवशी ही घोषणा केली आहे.
4. लॉर्ड्समध्ये 142 वर्षांनंतर महिला संघाने क्रिकेट खेळले
- 10 जुलै रोजी क्रिकेटची पंढरी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या लॉर्ड्स मैदानावर पहिल्यांदाच महिला संघाने कसोटी सामना खेळला.
- जुलै 1884 मध्ये इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यात लॉर्ड्सवर पहिला पुरुष कसोटी सामना खेळला गेला होता.
- त्यानंतर 142 वर्षांनी आता या मैदानावर महिला कसोटी सामना होईल, ज्यात भारत आणि इंग्लंडचे संघ आमनेसामने असतील.
- लॉर्ड्सला ‘होम ऑफ क्रिकेट’ असेही म्हटले जाते आणि हा महिला क्रिकेट इतिहासातील 153 वा कसोटी सामना असेल.
- लॉर्ड्सवर पहिला महिला एकदिवसीय सामना 4 ऑगस्ट 1976 रोजी इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यात खेळला गेला होता.
- भारत आणि इंग्लंड यांच्यात आतापर्यंत 15 महिला कसोटी सामने खेळले गेले आहेत. यापैकी भारताने 3 आणि इंग्लंडने 1 सामना जिंकला आहे, तर 11 सामने अनिर्णित राहिले आहेत.
- भारतीय संघाची कर्णधार हरमनप्रीत कौर आहे आणि स्मृती मानधना संघाची उपकर्णधार आहे.
- भारताने हरलीन देओल, फिरकीपटू श्री चरणी आणि वेगवान गोलंदाज नंदनी शर्मा यांना पहिल्यांदाच कसोटी संघात समाविष्ट केले आहे.
- यासोबतच इंग्लंडकडून कर्णधार नॅट सिवर-ब्रंट आहे.
लॉर्ड्सच्या मैदानावर मानधना ५६ धावा करून नाबाद परतली.
इतर (Miscellaneous)
५. BSNL ने भारतात आपला पहिला सॅटेलाइट फोन लॉन्च केला
- 10 जुलै रोजी सरकारी दूरसंचार कंपनी BSNL ने आपली नवीन सॅटेलाइट फोन सेवा सुरू केली.
- या सॅटेलाइट फोनची किंमत सुमारे 1.34 लाख रुपये ठेवण्यात आली आहे.
- हे सॅटेलाइट फोन कोणत्याही मोबाइल टॉवरशिवाय थेट सॅटेलाइटद्वारे कॉल करू शकतील.
- या फोनचा वापर विशेषतः आपत्कालीन क्षेत्रात, घनदाट जंगलात आणि सागरी सीमांवर काम करणाऱ्यांसाठी करण्यात आला आहे.
- हे दुर्गम भागात संपर्काचे एक विश्वसनीय साधन सिद्ध होईल.
- BSNL ने हा फोन हँडसेट ग्लोबल सॅटेलाइट नेटवर्क प्रोव्हायडर ‘इनमारसॅट’सोबत भागीदारीत तयार केला आहे.
- हा सॅटेलाइट फोन खरेदी करण्यासाठी सरकारची परवानगी घेणे आवश्यक असेल.
- हा सामान्य फोन किंवा गॅजेटसारखा थेट दुकानात मिळणार नाही. भारतात सॅटेलाइट फोनबाबत कडक नियम आहेत.
- हा फोन खरेदी करण्यापूर्वी किंवा वापरण्यापूर्वी वापरकर्त्याला डिपार्टमेंट ऑफ टेलीकम्युनिकेशन्स (DoT) कडून परवानगी किंवा अधिकृतता घेणे अनिवार्य असेल.
- सरकारच्या परवानगीशिवाय सॅटेलाइट फोन बाळगणे किंवा तो ऑपरेट करणे भारतीय नियमांनुसार कायदेशीर कारवाईचे कारण बनू शकते.
- भारत संचार निगम लिमिटेड (BSNL) या तंत्रज्ञानासह जागतिक सॅटेलाइट दळणवळण बाजारात स्पर्धा करत आहे.
6. हिमाचल प्रदेशमध्ये ICMR हाय अल्टिट्यूड मेडिसिन सेंटर सुरू होईल
- 11 जुलै रोजी केंद्रीय मंत्री जे.पी. नड्डा हिमाचल प्रदेशातील कीलोंग येथे ‘ICMR हाय अल्टिट्यूड मेडिसिन सेंटर’ची पायाभरणी करतील.
- ICMR केंद्र जास्त उंचीच्या प्रदेशात होणाऱ्या आजारांवर संशोधन करेल.
- भारतीय आयुर्विज्ञान अनुसंधान परिषद (ICMR) द्वारे हे चालवले जाईल.
- हे केंद्र उंचीवर राहणाऱ्या लष्करी जवानांसाठी आणि स्थानिक लोकांसाठी असेल.
- या केंद्रात ऑक्सिजनची कमतरता आणि थंडीशी संबंधित आरोग्य समस्यांवर उपाय शोधले जातील.
- या केंद्रात आधुनिक प्रयोगशाळा आणि आपत्कालीन वैद्यकीय सुविधा असतील.
- हे केंद्र हिमालयीन प्रदेशात वैद्यकीय पर्यटन आणि संशोधनालाही प्रोत्साहन देईल.
- या केंद्रात मातृ आणि बाल आरोग्य, आपत्कालीन औषधोपचार, हवामान बदलाशी संबंधित आजार, डिजिटल आरोग्य, टेलिमेडिसिन यांचा समावेश असेल.
- हे केंद्र आर्म्ड फोर्स मेडिकल सर्व्हिस, संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था, हिमाचल प्रदेश सरकार आणि राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय संशोधन संस्थांच्या सहकार्याने काम करेल.
7. वर्ल्ड बँकेने 890 दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्सना मंजुरी दिली
- 10 जुलै रोजी जागतिक बँकेने भारताच्या रूफटॉप सौर कार्यक्रमासाठी 890 दशलक्ष अमेरिकन डॉलर (सुमारे ₹7,400 कोटी) च्या आर्थिक मदतीला मंजुरी दिली.
- जागतिक बँकेने ही मंजुरी ‘हर घर मुफ्त बिजली’ योजनेचा विस्तार करण्यासाठी दिली आहे.
- यामुळे देशात स्वच्छ ऊर्जेला प्रोत्साहन मिळेल. याचा फायदा घरात वापरल्या जाणाऱ्या विजेमध्ये होईल.
- यामुळे स्वच्छ आणि नवीकरणीय ऊर्जेचा विस्तार होईल आणि विजेमध्ये आत्मनिर्भरतेला प्रोत्साहन मिळेल.
- याची सुरुवात 2024 साली झाली होती. ज्यात लोकांना घरांच्या छतावर सौर पॅनेल बसवण्यासाठी अनुदान दिले जाते.
- या योजनेत लोकांना सौर पॅनेलच्या खर्चाच्या सुमारे 40% पर्यंत अनुदान मिळते.
- सरकारचा उद्देश आहे की जास्तीत जास्त लोकांनी आपल्या घरांच्या रिकाम्या छतांवर सौर पॅनेल लावून वीज उत्पादन करावे.
आजचा इतिहास
- 1989 मध्ये जागतिक लोकसंख्या दिनाची सुरुवात झाली.
- 2003 मध्ये भारतीय लेखक भीष्म साहनी यांचे निधन झाले.
