अंतराळ विज्ञानाच्या इतिहासात 30 ऑगस्ट रोजी एक नवा अध्याय लिहिला जाणार आहे. अमेरिकेची अंतराळ संस्था नासा आपले सर्वात शक्तिशाली ‘रोमन स्पेस टेलिस्कोप’ अवकाशात प्रक्षेपित करणार आहे. हबल दुर्बिणीपेक्षा तब्बल 100 पट मोठे दृष्टीक्षेत्र असलेल्या या टेलिस्कोपमुळे विश्वातील सर्वात गूढ मानल्या जाणाऱ्या ‘डार्क मॅटर’ आणि ‘डार्क एनर्जी’चे रहस्य उलगडण्यास मोठी मदत होणार आहे.
खगोलशास्त्र आणि अंतराळ विज्ञानाच्या इतिहासात एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला जात आहे. अमेरिकेची अंतराळ संस्था नासा तिचे सर्वात अत्याधुनिक आणि शक्तिशाली ‘नॅन्सी ग्रेस रोमन स्पेस टेलिस्कोप’ येत्या 30 ऑगस्ट २०२६ रोजी स्पेसएक्सच्या ‘फाल्कन हेवी’ रॉकेटद्वारे फ्लोरिडा येथील केनेडी स्पेस सेंटरमधून अवकाशात लॉन्च करणार आहे. नासाने या मोहिमेच्या अंतिम टप्प्यातील पूर्वतयारीला अधिकृत मंजुरी दिली असून संपूर्ण वैज्ञानिक जगताचे लक्षया प्रक्षेपणाकडे लागले आहे.
हबलपेक्षा 100 पट मोठा व्ह्यू; डार्क मॅटरचे रहस्य उलगडणार
नासाचे हे नवीन टेलिस्कोप अंतराळातील अनेक अनुत्तरीत रहस्ये शोधून काढणार आहे. याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे, याचा व्ह्यूईंग एरिया प्रसिद्ध ‘हबल स्पेस टेलिस्कोप’च्या तुलनेत तब्बल 100 पट अधिक मोठा आहे. म्हणजेच, हबल ज्या अंतराळाचा फोटो घेण्यासाठी अनेक दिवस लावायचा, तेवढाच विस्तीर्ण आणि स्पष्ट फोटो ‘रोमन टेलिस्कोप’ अवघ्या काही तासांत टिपू शकेल. या मोहिमेचा मुख्य उद्देश विश्वातील सर्वात गूढ घटक मानल्या जाणाऱ्या ‘डार्क एनर्जी’ आणि ‘डार्क मॅटर’ चा सखोल अभ्यास करणे हा आहे.
शोधणार 1,00,000 नवीन परग्रह
विज्ञान विश्वातील संशोधकांच्या मते, रोमन स्पेस टेलिस्कोप आपल्या आकाशगंगेच्या अतिशय खोलवर जाऊन संशोधन करेल. आपल्या सूर्यमालेबाहेर असलेल्या आणि इतर ताऱ्यांभोवती फिरणाऱ्या सुमारे 1,00,000 नवीन परग्रहांचा शोध या एकाच दुर्बिणीमुळे लागण्याची शक्यता आहे. यामध्ये अनेक ग्रहांवर पृथ्वीसारखे वातावरण किंवा पाण्याचे अस्तित्व असण्याची शक्यता तपासली जाईल.
युरोपियन स्पेस एजन्सीचे मोठे सहकार्य
या महाकाय आंतरराष्ट्रीय सायन्स प्रोजेक्टमध्ये युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) देखील नासाला महत्त्वाची मदत करत आहे. टेलिस्कोपमधील बॅटरीज, स्टार ट्रॅकर्स आणि अवकाशातून वेगाने डेटा पृथ्वीवर डाऊनलोड करण्यासाठी ऑस्ट्रेलियातील प्रगत अँटेना नेटवर्क या मोहिमेसाठी तैनात करण्यात आले आहे. 30 ऑगस्ट रोजी भारतीय वेळेनुसार दुपारी या ऐतिहासिक प्रक्षेपणाचे थेट प्रक्षेपण नासाच्या अधिकृत चॅनेलवर केले जाणार आहे.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी हे गेल्या नऊ वर्षांहून अधिक काळ मुख्य प्रवाहातील माध्यम क्षेत्रात सक्रिय असलेले एक व्यासंगी पत्रकार आहेत. सध्या ते ‘महाराष्ट्र टाईम्स’च्या ‘टेक आणि सायन्स’ विभागात कन्सल्टंट म्हणून आपली जबाबदारी सांभाळत आहेत. तंत्रज्ञान विश्वातील वेगाने बदलणारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चे प्रगत तंत्रज्ञान, नवनवीन गॅझेट्स, टेक ट्रेंड्स, स्मार्टफोन रिव्ह्यूज आणि सायन्स क्षेत्रातील क्लिष्ट वैज्ञानिक घडामोडी अतिशय सोप्या, सर्वसामान्यांना समजेल अशा रंजक भाषेत मांडण्यात त्यांचा विशेष हातखंडा आहे. डिजिटल मीडियातील अचूक SEO आणि Google Discover च्या बदलत्या अल्गोरिदमचा वापर करून लाखो वाचकांपर्यंत तांत्रिक माहिती पोहोचवण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा आहे.
छत्रपती संभाजीनगर येथील नामांकित ‘MGM’ संस्थेतून ‘एम.ए. पत्रकारिता आणि जनसंवाद’ ही मास्टर पदवी संपादन केल्यानंतर, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ‘आकाशवाणी’ या प्रतिष्ठित संस्थेतून केली. 2017 मध्ये त्यांनी ‘दैनिक सामना’ या अग्रगण्य मुखपत्रात प्रवेश करत वृत्तपत्र पत्रकारितेचा भक्कम पाया रचला. त्यानंतर मुंबईतील ABP माझा, TV9 मराठी, साम TV, पुढारी न्यूज चॅनेल आणि लोकशाही न्यूज या महाराष्ट्रातील आघाडीच्या वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली आहे. राजधानी दिल्ली येथे ‘News Nation Marathi’ साठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील वेगवेगळ्या न्यूज बुलेटिन्सचा दांडगा अनुभव त्यांच्या पाठीशी आहे.
प्रिंट, इलेक्ट्रॉनिक आणि डिजिटल मीडियाच्या सखोल अनुभवामुळे राजकारण, व्यापार-उद्योग, विज्ञान, तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल, सायबर सुरक्षा आणि लाइफस्टाईल क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या विषयांचे अचूक विश्लेषण करणे ही त्यांची प्रमुख ओळख आहे. पत्रकारितेच्या या व्यस्त प्रवासातून वेळ काढत, निसर्गाच्या सानिध्यात वेळ घालवणे हा त्यांचा छंद आहे.… आणखी वाचा
