जुलैच्या दुसऱ्या आठवड्यात नागालँडमध्ये आलेल्या पुराच्या वेगवान प्रवाहात जॉयमोती वाहून गेली होती. त्यानंतर स्थानिक नागरिकांनी सरकारी यंत्रणांच्या मदतीने तिची सुखरूप सुटका केली. या दुर्घटनेदरम्यान तिच्या शरीरावर अनेक गंभीर दुखापती झाल्या. कपाळ, उजवा कान, शेपटीच्या वरील भागासह डाव्या मांडीच्या आतील बाजूस आणि पोटावर तिला जखमा झाल्या आहेत. तसेच तिच्या जननेंद्रियाच्या बाह्य भागाभोवती खोलवर जखम झाली असून, त्यामध्ये अळ्या पडल्याने तिची प्रकृती अधिकच गंभीर झाली होती. जॉयमोतीच्या उजव्या डोळ्यालाही गंभीर इजा झाली असून, या डोळ्याची दृष्टी पूर्णपणे गेली आहे. या डोळ्यातून सातत्याने पाणी येत आहे. याशिवाय, लाकूडतोडीदरम्यान झालेल्या फ्रॅक्चरमुळे तिच्या डाव्या मागच्या पायाला दीर्घकाळापासून लंगडण्याची समस्या आहे. त्यामुळे तिला सामान्यपणे चालणे तसेच अन्न आणि पाणी मिळवण्यासाठी आवश्यक हालचाल करणेही कठीण होत आहे.
जॉयमोतीची सुटका झाल्यानंतर स्थानिक पातळीवर तिला प्रथमोपचार आणि प्राथमिक पशुवैद्यकीय उपचार देण्यात आले. यामध्ये जखमांवर ड्रेसिंग करणे, वेदनाशामक औषधे देणे, मल्टिव्हिटॅमिन आणि मिनरल सप्लिमेंट्स देणे, तसेच प्रकृतीला आधार देणारे आवश्यक उपचार करण्यात आले. मात्र, तिच्या शरीरावर अनेक ठिकाणी झालेल्या गंभीर दुखापती, वाढते वय आणि आधीपासूनच असलेल्या हालचालींच्या समस्यांचा विचार करता, जॉयमोतीला तातडीने विशेष उपचारांची आवश्यकता आहे. त्यामुळे तिच्यावर अत्याधुनिक आणि विशेष सुविधांनी सुसज्ज अशा पशुवैद्यकीय रुग्णालयाच्या वातावरणात उपचार करणे गरजेचे आहे
जॉयमोतीला वंतारा येथे हलवण्याचा निर्णय हा केवळ तिच्या तातडीच्या आणि विशेष पशुवैद्यकीय उपचारांसाठी घेण्यात आला आहे. तिचे आरोग्य, वैद्यकीय गरजा आणि एकूणच कल्याण यांना सर्वोच्च प्राधान्य देत तिला एअरलिफ्ट करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. या माध्यमातून तिला विशेष उपचारांसाठी असलेल्या हत्तींच्या रुग्णालयात लवकर पोहोचवणे शक्य झाले असून, जमिनीमार्गे प्रवास करताना लागणारा वेळ आणि त्यातून तिच्यावर येणारा शारीरिक ताणही कमीत कमी ठेवता आला आहे. वंतारा येथे पोहोचल्यानंतर जॉयमोतीची सर्वसमावेशक पशुवैद्यकीय तपासणी करण्यात येणार असून, तिच्या शरीरावरील दुखापती आणि डोळ्याच्या गंभीर समस्येवर विशेष उपचार केले जातील. तिच्या गरजेनुसार योग्य पोषण, आवश्यक औषधोपचार आणि प्रकृती सुधारण्यासाठी पूरक उपचारही दिले जाणार आहेत.
एअर प्रवासादरम्यान हत्तीणीची सुरक्षितता आणि योग्य काळजी सुनिश्चित
विशेष उपचारांसाठी एखाद्या हत्तीला विमानाने रुग्णालयात हलवणे ही अत्यंत दुर्मिळ आणि आव्हानात्मक प्रक्रिया आहे. यासाठी पशुवैद्यकीय तज्ज्ञ, प्राणी देखभाल पथक आणि लॉजिस्टिक टीम यांच्यात व्यापक नियोजन व समन्वय आवश्यक असतो. जॉयमोतीला हलवण्याची संपूर्ण प्रक्रिया तिचे आरोग्य, आराम आणि सुरक्षितता यांना सर्वोच्च प्राधान्य देऊन अत्यंत काळजीपूर्वक आखण्यात आणि राबवण्यात येत आहे. प्रवासापूर्वीची पशुवैद्यकीय तपासणी व आवश्यक तयारीपासून ते विमानात सुरक्षितपणे चढवणे, संपूर्ण उड्डाणादरम्यान तिच्या प्रकृतीवर बारकाईने लक्ष ठेवणे आणि रुग्णालयात सुरक्षित पोहोचवणे, या प्रत्येक टप्प्यावर विशेष काळजी घेतली जात आहे.
तातडीच्या वैद्यकीय उपचारांची आवश्यकता असलेल्या प्राण्यांसाठी दीर्घ पल्ल्याचा प्रवास विमानाने केल्यास प्रवासाचा कालावधी मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतो. गंभीर दुखापती, दीर्घकाळापासून असलेल्या आरोग्यविषयक समस्या किंवा हालचालींमध्ये अडचणी असलेल्या हत्तींसाठी प्रवासाचा कालावधी कमी करणे आणि दीर्घकाळाचा जमिनीवरील प्रवास टाळणे, हे त्यांच्या आरोग्य व प्राणीकल्याणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे ठरू शकते.
जॉयमोतीची घटनेतून स्थानिक पातळीवर विशेष पशुवैद्यकीय सुविधांची गरज अधोरेखित
जॉयमोतीच्या प्रकरणातून पूर, मानव-वन्यजीव संघर्ष किंवा इतर आरोग्यविषयक आपत्कालीन परिस्थितींमध्ये अडकणाऱ्या हत्तींसाठी त्यांच्या परिसराच्या जवळच विशेष पशुवैद्यकीय उपचार सुविधा उपलब्ध असणे किती महत्त्वाचे आहे, हे स्पष्ट होते.
वन्यजीवांच्या आपत्कालीन वैद्यकीय उपचारांची स्थानिक क्षमता अधिक सक्षम करण्याच्या उद्देशाने वंताराने आसाममध्ये तीन विशेष वन्यजीव पशुवैद्यकीय उपचार केंद्रे स्थापन करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. यामध्ये हत्तींसाठी स्वतंत्र विशेष केंद्राचाही समावेश आहे. प्रस्तावित केंद्रांमध्ये विविध वन्यजीव प्रजातींच्या गरजेनुसार विशेष सुविधा आणि पशुवैद्यकीय मदत उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे. त्यामुळे आपत्कालीन परिस्थितीत मदतीची गरज असलेल्या वन्यजीवांना घटनास्थळाच्या जवळच वेळेत आणि योग्य उपचार मिळणे शक्य होईल. ही सर्व केंद्रे आसाम वन विभागाकडून पूर्णपणे स्वतंत्रपणे चालवली जाणार आहेत.
आसाममधील हत्ती आणि इतर वन्यजीवांना त्यांच्या अधिवासाच्या जवळच दर्जेदार पशुवैद्यकीय उपचार मिळू शकतील, यासाठी स्थानिक पातळीवरील उपचार क्षमता अधिक सक्षम करणे हा यामागचा उद्देश आहे. त्यामुळे विशेष उपचारांची गरज भासल्यास वन्यजीवांना लांब पल्ल्याचा प्रवास करून दुसऱ्या ठिकाणी नेण्याची गरज शक्य तितकी टाळता येईल.
जॉयमोतीला वंतारा येथे हलवण्याचा निर्णय हा कायमस्वरूपी स्थलांतराचा नसून, तिला सध्या आवश्यक असलेले तातडीचे आणि विशेष जीवनरक्षक उपचार मिळावेत यासाठी करण्यात आलेले वैद्यकीय स्थलांतर आहे. तिच्या प्रकरणातून एकीकडे स्थानिक पातळीवरील पशुवैद्यकीय उपचार क्षमता अधिक सक्षम करण्याचे महत्त्व अधोरेखित होते, तर दुसरीकडे प्रगत उपचारांची गरज असलेल्या वन्यजीवांना ते उपचार सुरक्षितपणे आणि कोणताही विलंब न होता मिळणेही तितकेच महत्त्वाचे असल्याचे स्पष्ट होते. वंतारा येथे सध्या जॉयमोतीला आवश्यक असलेले विशेष उपचार देणे आणि तिच्या प्रकृतीत सुधारणा होऊन तिला निरोगी, सुरक्षित आणि सन्मानपूर्वक जीवन जगण्याची सर्वोत्तम संधी मिळवून देणे, हेच सर्वोच्च प्राधान्य आहे.
