आपल्याच घरात राहून रोजच्या उपकरणांमुळे स्वतःचा जीव धोक्यात आणणाऱ्या ‘तक्रारदार’ निष्पाप कुटुंबांसाठी ही माहिती अत्यंत डोळे उघडणारी आहे. मोबाईलची ओव्हरचार्जिंग होणारी बॅटरी, गॅस गळती किंवा प्रेशर कुकरची ब्लॉक झालेली शिट्टी यामुळे अचानक स्फोट होऊन संपूर्ण कुटुंब संकटात येऊ शकते. त्यामुळे घरात सुरक्षित राहण्यासाठी प्रत्येक उपकरणाची योग्य काळजी घेणे गरजेचे आहे.
1. मोबाईल आणि लॅपटॉपच्या लिथियम-आयन बॅटऱ्या
आजकालच्या स्मार्टफोन आणि लॅपटॉपमध्ये ‘लिथियम-आयन’ बॅटऱ्या वापरल्या जातात. रात्रभर फोन चार्जिंगला लावून ठेवणे, मऊ बिछान्यावर किंवा उशीखाली फोन ठेवून चार्जिंग करणे यामुळे बॅटरी ओव्हरहीट होते. उष्णता बाहेर न पडल्याने बॅटरी फुगते आणि तिचा स्फोट होऊ शकतो. याशिवाय लोकल किंवा डुप्लिकेट चार्जरचा वापर करणे देखील तेवढेच धोकादायक ठरू शकते.
2. ओव्हरलोड झालेले एक्स्टेंशन बोर्ड
एकाच सॉकेटमध्ये किंवा एक्सटेंशन बोर्डमध्ये फ्रीज, ओव्हन, इंडक्शन आणि इस्त्री सारखी हाय-व्होल्टेज उपकरणे एकत्र प्लग करणे अत्यंत धोकादायक आहे. यामुळे बोर्डवर अतिरिक्त ताण येतो, वायर वितळतात आणि शॉर्ट सर्किट होऊन आग लागते.
3. किचनमधील सायलेन्ट विलन: ‘प्रेशर कुकर’
प्रेशर कुकरची शिट्टी (व्हेंट पाईप) अन्नाचे कण अडकल्यामुळे ब्लॉक झाली असेल, तर आतली वाफ बाहेर पडू शकत नाही. कुकरमधील अंतर्गत दाब मर्यादेबाहेर वाढल्यास आणि सुरक्षा व्हॉल्व्हने (Safety Valve) काम न केल्यास कुकरचा भयानक स्फोट होतो.
4. गॅस सिलिंडर आणि पाईपलाईन लीक
एलपीजी (LPG) गॅसची गळती ही स्वयंपाकघरातील सर्वात मोठा संभाव्य धोका आहे. गॅसचा पाईप जुना असेल किंवा रेग्युलेटर सुरू राहिला, तर गॅस हवेत पसरतो. अशा वेळी कोणतीही इलेक्ट्रिक स्विच चालू किंवा बंद केल्यास निर्माण होणाऱ्या लहानशा ठिणगीनेही मोठा गॅस स्फोट होऊ शकतो. (REF.)
5. एरोसोल स्प्रे कॅन्स
घरात वापरले जाणारे रुम फ्रेशनर, बॉडी डियोड्रंट आणि कीटकनाशक स्प्रे यांसारख्या बाटल्यांमध्ये अत्यंत ज्वलनशील वायू दाबून भरलेले असतात. हे स्प्रे कॅन्स शेकडो डिग्री तापमानाजवळ, थेट सूर्यप्रकाशात किंवा गॅस शेजारी ठेवल्यास आतील दाबाळे त्यांचा स्फोट होतो.
6. इंडक्शन स्टव्ह आणि फ्रीजमधील त्रुटी
तांत्रिक बिघाड किंवा अयोग्य भांड्यांचा वापर केल्यामुळे इंडक्शन स्टव्हच्या काचेचा पृष्ठभाग फुटून स्फोट होण्याच्या घटना घडल्या आहेत. तसेच फ्रीजमधील कंप्रेसर सतत चालू राहिल्याने किंवा गॅस लीक झाल्याने शॉर्ट सर्किटचा धोका निर्माण होतो.
7. धातूच्या वस्तू
ओव्हनमध्ये स्टीलचे भांडे, ताट, चमचे किंवा अल्युमिनियम फॉईल ठेवल्यास त्यातून स्पार्किंग (ठिणग्या) निर्माण होते. या ठिणग्यांमुळे ओव्हनच्या अंतर्गत सिस्टिमला आग लागून स्फोट होऊ शकतो.
धोका टाळण्यासाठी काय खबरदारी घ्यावी?
- इलेक्ट्रिक उपकरणे वापरात नसताना त्यांचे मुख्य प्लग सॉकेटमधून नेहमी बाहेर काढा.
- मोबाईल 100 टक्के चार्ज झाल्यावर चार्जर तात्काळ बाजूला काढा, ओव्हर-चार्जिंग टाळा.
- गॅसचा वास आल्यास विजेची बटणे चालू-बंद करू नका, आधी खिडक्या उघडा आणि मुख्य व्हॉल्व्ह बंद करा.
- ज्वलनशील वस्तू लहान मुलांपासून आणि उष्णतेपासून लांब ठेवा.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी जवळपास 6 वर्षांपासून मराठी माध्यमांमध्ये काम करतोय. आकाशवाणी (छत्रपती संभाजीनगर) पासून माध्यम क्षेत्रात कामाला सुरुवात केली. एका मुखपत्रासह मुंबईतील नामांकित मराठी वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली. शुभमला राजधानी दिल्लीतही बातमीवर संस्कार करण्याची संधी मिळाली. राजकारण, व्यापार-उद्योग, क्रीडा, तंत्रज्ञान, ऑटो या विषयावर लिहायला त्याला आवडतं. निसर्गाच्या सानिध्यात बसायला, फावल्या वेळेत चित्रपट, वेब सिरीज पाहाण्याचा शुभमचा छंद आहे.… आणखी वाचा
