India Iran Trade After US Sanctions; अमेरिकेचा इराणशी वैर अन् धग भारताला, भारताच्या तांदूळ, चहा, औषध निर्यातीला धोका; ट्रम्प यांनी खेळला आर्थिक नाकेबंदीचा डाव

US Sanctions on Iran: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला आर्थिकदृष्ट्या एकाकी पाडण्याच्या उद्देशाने नवीन मोहीम सुरू केली आहे. ट्रम्प प्रशासनाने इराणसोबत व्यापार सुरू ठेवणाऱ्या परदेशी कंपन्या आणि देशांवर निर्बंध लादले जाण्याचा इशारा दिला, ज्यामध्ये अमेरिकेच्या वित्तीय प्रणालीतून वगळले जाऊ शकते. अमेरिकेच्या पश्चिम आशियातील या देशावरील निर्बंधांचा परिणाम भारताच्या इराणला होणाऱ्या निर्यातीवरही होऊ शकतो, विशेषतः तांदूळ, चहा आणि औषध उत्पादनांच्या निर्यातीवर वाढीव दबाव येऊ शकतो.

अमेरिकेच्या निर्बंधांविरुद्ध कारवाईचा इराणचा इराण

त्याचवेळी, अमेरिकेच्या अलीकडच्या हालचालींनंतर इराणनेही अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील आर्थिक मोहिमेत सामील कोणत्याही देशाविरुद्ध प्रत्युत्तर द्यायचा निर्धार स्पष्ट केला. अमेरिकेचे अर्थमंत्री स्कॉट बेसेन्ट यांनी या मोहिमेचे वर्णन इराणविरुद्ध ‘आर्थिक डी-डे’ असे केले.

Satya Nadella Salary: तुम्ही मंदी, AI च्या चर्चा करत राहा; मायक्रोसॉफ्टच्या सीओंनी उचलला 1 हजार कोटींचा पगार! एवढा पैसा आला कुठून?या दरम्यान, अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने सोमवारी इराणशी संबंधित 60 कंपन्या, व्यक्ती आणि जहाजांवर निर्बंध लादले. हे घटक इराणी राजवटीच्या कारवायांना पाठिंबा देत असल्याचा त्यांनी दावा केला असून या निर्बंधांच्या यादीत चार भारतीय कंपन्या आणि तीन व्यावसायिकांचा समावेश आहे.

भारत-इराण व्यापारात मोठी घट

इराणच्या 5 सर्वात मोठ्या व्यापारी भागीदारांपैकी भारत एक राहिला आहे. 2019 पासून दोन्ही देशांमधील व्यापारात आधीच लक्षणीय घट झाली असून या काळात अमेरिकेने इराणी तेलावरील निर्बंधांमधील सूट रद्द केली ज्यामुळे भारतीय तेल रिफायनरी कंपन्यांनी अमेरिकेची बाजार आणि आर्थिक प्रणालीमधील आपला प्रवेश धोक्यात येऊ नये म्हणून इराणकडून कच्च्या तेलाची आयात जवळजवळ थांबवली.

Stock Crash: खटाखट परतावा देणारा शेअर धडाधड आपटला; 400 रुपयांवरून 12 रुपयांवर आला, गुंतवणूकदारांची पंचाईत

भारताच्या तांदूळ निर्यातीला सर्वात मोठा धोका

दरम्यान, अमेरिकेच्या अलीकडच्या कारवाईमुळे भारतीय निर्यातदारांची चिंता वाढवली आहे. अलिकडच्या वर्षांत भारताचा इराणसोबत तांदूळ, चहा आणि औषधांचा व्यापार मोठ्या प्रमाणावर दुबईमार्गे होत असल्याचा रॉयटर्सने अहवालातून दावा केला, तर या निर्बंधांमुळे, विशेषतः बासमती तांदळाच्या निर्यातीवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत भारताने इराणला अंदाजे 383 दशलक्ष डॉलर्स किमतीचा तांदूळ निर्यात केला होता.

औषधनिर्माण अन् चहा व्यापारावरही परिणाम

तांदळाव्यतिरिक्त भारत इराणला चहा आणि औषधनिर्माण उत्पादने देखील निर्यात करतो. इराणसोबत आर्थिक व्यवहार किंवा व्यापार करणाऱ्या कंपन्यांना अमेरिकेच्या निर्बंधांचे लक्ष्य बनू शकते. अशा परिस्थितीत, ट्रम्प प्रशासनाच्या कारवाईमुळे भारतीय कंपन्यांना इराणकडून पैसे मिळवणे, बँकिंग प्रणाली वापरणे आणि मालाचा पुरवठा कायम ठेवणे आव्हानात्मक ठरू शकते.

भारताला इराणी तेलाची चिंता

भारत-इराण यांच्यातील व्यापार केवळ निर्यातीपुरता मर्यादित नाही. इराणी क्रूडदेखील दोघांच्या व्यापारी भागीदारीचा महत्त्वाचा भाग राहिला आहे. 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत भारताने इराणकडून अंदाजे 707 दशलक्ष डॉलर्स किमतीच्या क्रूडची आयात केली असून मध्यपूर्वेतील संघर्षाच्या युद्धविरामाच्या काळातील सवलतीमुळे आयात शक्य झाली. याव्यतिरिक्त इराण भारताला सफरचंद, बदाम, खजूर, एलपीजी आणि किवी अशा उत्पादनांची आयात देखील करतो.