कानातील मळ म्हणजे घाण नसून तो कानाचे नैसर्गिक संरक्षण करणारा महत्त्वाचा थर आहे. तरीही अनेकजण कॉटन बड्स, हेअरपिन, चाव्या किंवा इतर टोकदार वस्तूंनी कान साफ करण्याची चूक करतात, ज्यामुळे मळ अधिक आत ढकलला जाऊन संसर्ग, वेदना किंवा कानाच्या पडद्याला इजा होऊ शकते. इयर कॅन्डलिंग आणि इयर ड्रॉप्सचा अतिरेकी वापरही धोकादायक ठरू शकतो. कान वारंवार साफ करण्याची गरज नसते; बाहेरील भाग स्वच्छ ठेवणे पुरेसे असते. कानात वेदना, ऐकण्यात अडथळा, चक्कर किंवा जडपणा जाणवल्यास घरगुती उपाय न करता त्वरित ईएनटी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
कॉटन बड्स किंवा क्यु-टिप्सचा वापर करणे
कान साफ करण्यासाठी बहुतेक लोक सर्वात आधी ‘कॉटन बड्स’चा वापर करतात. परंतु, हा सर्वात चुकीचा आणि घातक मार्ग आहे. कॉटन बड्स कानातील मळ बाहेर काढण्याऐवजी त्याला कानाच्या पडद्याकडे अधिक आत ढकलतात. यामुळे मळ आतल्या आत घट्ट होतो (Impaction), ज्यामुळे कानात तीव्र वेदना, संसर्ग (Infection) किंवा कानाचा पडदा फाटण्याचा धोका असतो. वैद्यकीय विज्ञानाचा एकच नियम सांगते की कानाच्या आत कोणतीही वस्तू घालू नका.
टोकदार किंवा घरातील वस्तूंचा वापर करणे
अनेक जण कानात खाज आल्यास किंवा मळ काढण्यासाठी हेअरपिन, चावी, पेपर क्लिप, सेफ्टी पिन किंवा टूथपिक (दात कोरण्याची काडी) यांसारख्या वस्तू कानात घालतात. कानाच्या आतील त्वचा अत्यंत नाजूक आणि पातळ असते. अशा टोकदार वस्तूंमुळे कानाच्या आत जखम होऊन रक्तस्त्राव होऊ शकतो किंवा कानाचा पडदा कायमचा फाटू शकतो, ज्यामुळे बहिरेपणा येण्याचा गंभीर धोका असतो.
‘इयर कॅन्डलिंग’ करणे
आजकाल बाजारात आणि सोशल मीडियावर ‘इयर कॅन्डलिंग’ हा कानाचा मळ काढण्याचा नैसर्गिक उपाय म्हणून मोठ्या प्रमाणावर प्रसिद्ध केला जात आहे. यामध्ये एका पोकळ मेणबत्तीचे टोक कानात ठेवून दुसरे टोक पेटवले जाते. परंतु, हा उपाय प्रभावी असल्याचे कोणतेही वैज्ञानिक पुरावे नाहीत. उलट, यामुळे चेहरा आणि कान भाजणे, मेणबत्तीचे गरम मेण कानाच्या आत जमा होऊन कान ब्लॉक होणे आणि कानाला गंभीर दुखापत होण्याचे अनेक धोके असतात.
मळ काढण्याच्या ड्रॉप्सचा अतिवापर करणे
काही वेळा कानातील मळ खूप कडक झाल्यास तो मऊ करण्यासाठी मेडिकलमध्ये मिळणारे इयर ड्रॉप्स उपयुक्त ठरतात. परंतु, कोणतीही गरज नसताना किंवा डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय वारंवार हे ड्रॉप्स वापरल्याने कानाच्या मार्गात जळजळ आणि सूज येऊ शकते. विशेषतः ज्यांना कानात वेदना होत आहेत, कानातून पू किंवा पाणी येत आहे, ज्यांच्या कानाचा पडदा आधीच फाटलेला आहे किंवा ज्यांची कानाची शस्त्रक्रिया झाली आहे, त्यांनी डॉक्टरांना विचारल्याशिवाय कोणतेही ड्रॉप्स कानात टाकू नयेत.
कान अतिप्रमाणात किंवा वारंवार साफ करणे
कानात तयार होणारा मळ हा आपला शत्रू नाही, तर तो संरक्षणात्मक थर आहे. जर तुम्ही रोज किंवा वारंवार कान साफ करत राहिलात, तर कानाचा हा नैसर्गिक संरक्षक थर नष्ट होतो. यामुळे कानाचा आतील मार्ग कोरडा पडतो, तिथे खाज सुटते आणि संसर्गाचा (Infection) धोका अनेक पटीने वाढतो. जोपर्यंत कानातील मळामुळे ऐकण्यास त्रास होत नाही, कानात जडपणा येत नाही किंवा कोणताही त्रास होत नाही, तोपर्यंत तो काढण्याची अजिबात गरज नसते.
कानाची स्वच्छता करण्याची योग्य आणि सुरक्षित पद्धत
अंघोळ करताना मऊ, ओल्या कापडाने कानाचा केवळ बाहेरील भाग पुसणे पूर्णपणे पुरेसे आहे. आपण जेव्हा बोलतो किंवा अन्न चावतो, तेव्हा जबड्याच्या हालचालीमुळे कानातील मळ नैसर्गिकरित्या स्वतःच बाहेरच्या बाजूला सरकतो.जर मळ घट्ट झाला असेल, तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने मिनरल ऑइल किंवा ग्लिसरीनयुक्त ड्रॉप्स वापरून तो मऊ करता येतो. परंतु, जर कानात सतत वेदना, चक्कर येणे, कान गच्च होणे किंवा ऐकण्यास त्रास होणे अशी लक्षणे दिसल्यास स्वतः उपचार न करता त्वरित ईएनटी डॉक्टरांना दाखवावे. डॉक्टर आधुनिक उपकरणांच्या साहाय्याने अत्यंत सुरक्षितपणे आणि वेदनारहित पद्धतीने हा मळ बाहेर काढतात.
लेखकाबद्दलप्रतीक्षा सुनील मोरेप्रतीक्षा सुनील मोरे या एक अनुभवी आणि कुशल मराठी कंटेंट रायटर व पत्रकार असून त्यांना मीडिया आणि डिजिटल क्षेत्राचा सुमारे 12 वर्षांपेक्षा प्रदीर्घ अनुभव आहे. पत्रकारितेची सुरुवात त्यांनी ABP Majha या प्रख्यात वृत्तवाहिनीमधील इंटर्नशिपपासून केली. कालांतराने त्यांनी वृत्तवाहिनी, डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि OTT माध्यमांमध्ये विविध जबाबदाऱ्या सांभाळत आपली कारकीर्द सातत्याने उंचावत नेली आहे.
पुढे त्यांनी TV9 मराठी वृत्तवाहिनीत पूर्णवेळ पत्रकारिता सुरु केली, जिथे प्रत्यक्ष रिपोर्टिंग आणि बातमी संकलनाच्या प्रक्रियेत त्यांची पत्रकार म्हणून भक्कम जडणघडण झाली. घटनास्थळी जाऊन बातम्यांचा मागोवा घेणं, तथ्य पडताळणं आणि प्रेक्षकांपर्यंत विश्वासार्ह माहिती पोहोचवणं या मूलभूत पत्रकारितेच्या मूल्यांवर त्यांची भक्कम पकड आहे.
पत्रकारीतेमधील अनुभवानंतर त्यांनी kesari tours and travels कंपनीत ट्रॅव्हलिंग व टूरिझम या विषयावरही प्रभावी लिखाण करत Travelling क्षेत्रातही अनुभव संपादन केला. त्यानंतर त्यांना Zee Entertainment OTT प्लॅटफॉर्मवर क्रिएटीव्ह राईटिंगच्या कौशल्यावर नवी जबाबदारी हाताळण्याची संधी मिळाली. येथे त्यांनी डिजिटल कंटेंटच्या सादरीकरणातील बारकावे आत्मसात केले. कंटेंटची मांडणी, अचूक वर्गीकरण आणि प्रेक्षकांच्या आवडीनुसार सादरीकरण, मराठी मालिकांचे कमीत कमी शब्दांत जास्तीत जास्त आकर्षक Synopsis लिखाण या प्रक्रियेत त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. याखेरीज कारकीर्दीच्या अनेक टप्प्यावर त्यांनी स्क्रिप्ट रायटिंग, स्टोरी डेव्हलपमेंट आणि सोशल मीडिया हाताळण्याचा व्यापक अनुभव मिळवला.
कथा आणि स्क्रिप्ट लेखन, वेबसाईट व ब्लॉगसाठी लेखन, अचूक संपादन कौशल्य आणि कठोर डेडलाईन्समध्ये काम पूर्ण करण्याची क्षमता हे त्यांच्या व्यावसायिक व्यक्तिमत्त्वाचे ठळक गुण आहेत . विषयाचा सखोल अभ्यास करून तो सोप्या, स्पष्ट, वाचकांच्या मनाला भिडेल व पटेल आणि परिणामकारक भाषेत वाचकांपर्यंत पोहोचवणे, हे त्यांच्या लेखनाचं बलस्थान आहे. नियोजनबद्ध कामाची सवय, संघटन कौशल्य आणि स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याची क्षमता यामुळे त्या प्रत्येक जबाबदारीत यशस्वी ठरल्या आहेत .
गेल्या 6 वर्षांपासून प्रतीक्षा या लाइफस्टाईल विभागासाठी सातत्याने काम करत आहेत. फॅशन, हेल्थ, रिलेशनशिप, प्रेग्नेंसी पॅरेंटिंग, प्रवास, करिअर आणि बदलत्या जीवनशैलीशी निगडित विषयांचा त्यांनी सखोल अभ्यास केला आहे. केवळ ट्रेंड सांगणं नव्हे, तर त्या ट्रेंडमागची कारणं, सामाजिक परिणाम आणि वाचकांच्या दैनंदिन आयुष्यात त्याचा उपयोग कसा होऊ शकतो, हे सोप्या आणि स्पष्ट भाषेत मांडणं हे त्यांच्या लिखाणाचं वैशिष्ट्य आहे.
गंभीर रिसर्च करण्याची सवय, विषयांमध्ये बारकाईने शिरण्याची वृत्ती आणि प्रत्येक लेखातून वाचकांना काहीतरी नवं देण्याची धडपड यामुळे प्रतीक्षा यांनी लाइफस्टाईल पत्रकारितेत आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. वाचकांना केवळ माहिती देणं नव्हे, तर त्यांना विचार करायला लावणं आणि त्यांच्या जीवनशैलीत सकारात्मक बदल घडवण्याची प्रेरणा देणं, हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश असतो.
कामाव्यतिरिक्त त्यांना वाचन, स्वतःसाठी लेखन, प्रवास आणि व्यायामाची विशेष आवड आहे . विविध विषयांवरील वाचनामुळे त्यांच्या लेखनाला अधिक खोली मिळते, तर प्रवासातून मिळणारे अनुभव त्यांच्या आशयाला व्यापक दृष्टिकोन देतात. सातत्य, अभ्यासू वृत्ती आणि लेखनावरील प्रामाणिक प्रेम यामुळे प्रतीक्षा सुनील मोरे यांनी डिजिटल पत्रकारितेत स्वतःची वेगळी आणि ठाम ओळख निर्माण केली आहे.
शैक्षणिक दृष्ट्या त्यांनी Journalism या विशेष विषयासह Bachelor of Mass Media ही पदवी कीर्ती महाविद्यालय, मुंबई येथून 2015 साली पूर्ण केली आहे. शिक्षणातून मिळालेलं तांत्रिक ज्ञान आणि प्रत्यक्ष क्षेत्रातील अनुभव यांचा संगम त्यांच्या लेखनात स्पष्टपणे दिसून येतो.… आणखी वाचा
